TÜRKİYE CUMHURİYETİNİN SİYASİ TARİHİ VE SEÇMEN DAVRANIŞI (1)
(29 EKİM 1923-11 KASIM 1938)
Türkiye siyasi tarihi, Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarının Türk Kurtuluş Savaşı vererek Türk ulus devletini ihdas etmeye giden yolu açmış ve sonrasında kuruluş gerçekleşmiştir. Türk Kurtuluş Savaşı; I. Dünya Savaşı'ndan yenik çıkan Osmanlı Devleti'nin İtilaf Devletleri'nce işgali sonucunda Mîsâk-ı Millî sınırları içinde ülke bütünlüğünü korumak için girişilen çok cepheli siyasi ve askeri mücadeledir. 1919-1922 yılları arasında gerçekleşmiş ve 11 Ekim 1922'de imzalanan Mudanya Mütarekesi ile fiilen, 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması ile resmen sona ermiştir. Türkiye Devletinin Cumhuriyettir, hakimiyet kayıtsız ve şartsız milletindir..” Cumhuriyet; ulusun, egemenliğini kendi elinde tuttuğu ve bunu belirli süreler için seçtiği milletvekilleri aracılığıyla kullandığı devlet biçimi.”dir.
Tek partili dönem: 1923-1945; 29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyet ilan edildi ve Atatürk ilk cumhurbaşkanı seçildi. Anayasa gereğince dört yılda bir TBMM 1927, 1931, 1935 yıllarında Atatürk'ü yeniden cumhurbaşkanlığına seçti, 9 Eylül 1923'te Gazi Mustafa Kemal Atatürk tarafından kurulmuş olan Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yasal siyasi partisidir. Başlangıçta adı "Halk Fırkası" olan parti 1924 yılındaki kurultayda adını "Cumhuriyet Halk Fırkası" olarak değiştirdi. 1927 yılında "Cumhuriyetçilik", "Halkçılık", "Milliyetçilik" ve "Laiklik" ilkelerini tüzüğüne ekledi. 1935 yılındaki kurultayda daha önceki dört ilkeye "Devletçilik" ve '"Devrimcilik" ilkeleri de eklenerek ilkeler altıya çıkarıldı ve partinin adı "Cumhuriyet Halk Partisi" oldu. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) nin kurucusu ve ilk Genel Başkanı Mustafa Kemal Atatürk'tür. Partinin ilk genel başkanı aynı zamanda dönemin İcra Vekilleri Heyeti Reisi (Hükümet Başkanı) olarak Türkiye'nin ilk hükümet başkanıdır. Ayrıca partinin kuruluşundan sonra 30 Ekim 1923'te kurulan ilk Cumhuriyet Hükûmeti'nin (1. Türkiye Hükûmeti) ilk resmi Başbakanı İsmet İnönü'dür. Mahmut Celalettin Bayar, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) üyesi olarak 1937-1939 yılları arasında başbakanlık yaptı daha sonra bu partiden ayrılarak 1946 yılında Demokrat Parti'yi kurdu
Birinci (1) Türkiye Hükûmeti, 30 Ekim 1923 - 6 Mart 1924 tarihleri arasında İsmet İnönü'nün başbakanlığında kurulan Türkiye Cumhuriyeti tarihindeki ilk hükûmettir. Cumhuriyetin ilanından sonra kurulan bu kabine, halifeliğin kaldırılmıştır.
Cumhuriyet Halk Fırkası (CHF) üyesi Başbakan; Ali Fethi Okyar Hükûmeti (22 Kasım 1924 - 3 Mart 1925),
Cumhuriyet Halk Partisi, Başbakan: İsmet İnönü III. İnönü Hükûmeti (4 Mart 1925 - 1 Kasım 1927),
1927 yılından sonra kurulan Cumhuriyet Halk Partisi (o zamanki adıyla Cumhuriyet Halk Fırkası - CHF) hükûmetlerinde başbakanlık görevini İsmet İnönü üstlenmiştir.1 Kasım 1927 - 27 Eylül 1930 tarihleri arasında V. İnönü Hükûmeti'ni, ardından 27 Eylül 1930 - 4 Mayıs 1931 tarihleri arasında VI. İnönü Hükûmeti'ni kurmuştur. Bu dönemlerde parti, devrin tek parti yönetimi olan Cumhuriyet Halk Fırkası'dır.
1931 sonrasında Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) ve dönemin adıyla Cumhuriyet Halk Fırkası (CHF) hükümetlerinde başbakanlık yapan isimler sırasıyla şunlardır: İsmet İnönü: (1931 - 1937),Celâl Bayar: (1937 - 1939)
Atatürk'ün ölümü üzerine 11 Kasım 1938'de cumhurbaşkanlığına seçilen İsmet İnönü: 1938-1950 Cumhurbaşkanlığının yanı sıra CHP genel başkanlığını yürütmüştür.
26 Aralık 1938'de toplanan CHP Üçüncü Büyük Kurultayı'nda İsmet Paşa değişmez genel başkan ve Millî Şef ilan edilmesiyle yaklaşık 12 yıl sürecek olan millî şeflik dönemi başlamış oluyordu.
devam edecek