Köşe Yazısı

SÖZÜN ÖZÜ (SANAYİLEŞME İLE NÜFUS DAĞILIMI İLİŞKİSİ )

Abdurrahman AYAR
Abdurrahman AYAR
33 3 dk 0

SANAYİLEŞME İLE NÜFUS DAĞILIMI İLİŞKİSİ  

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan açıklamaya göre, Türkiye'de ikamet eden nüfus, 31 Aralık 2019 tarihi itibarıyla bir önceki yıla göre 1 milyon 151 bin 115 kişi artarak 83 milyon 154 bin 997 kişiye ulaştı. Bu nüfusun %50,8'ini erkekler, %49,2'sini kadınlar oluşturdu. Bu verilere göre yıllık nüfus artış hızı 2018 yılında binde 14,7 iken, 2019 yılında binde 13,9 oldu.

Türkiye’de 2018 yılında %92,3 olan il ve ilçe merkezlerinde yaşayanların oranı, 2019 yılında %92,8 oldu. Diğer yandan belde ve köylerde yaşayanların oranı %7,7'den %7,2'ye düştü.

Türkiye’de cumhuriyetin ilk yıllarında kırsal nüfus oranı %76 civarındaydı. Bu oran 1950’ye kadar çok fazla değişmemiş ancak 1950’den sonra sürekli azalmaya başlamıştır. 1950 yılında ülke nüfusun yaklaşık %75’ini oluşturan kırsal nüfusun payı ilerleyen yıllarda düşmeye başlamış, ancak 1980 yılına gelindiğinde halen ülke nüfusunun yarıdan fazlası (%56,1) kırsal nüfustan oluşmaktaydı. Türkiye’de kentsel nüfusun kırsal nüfusu geçtiği ilk sayım 1985 sayımıdır. Buradan şu sonuç çıkarılabilir; ülkemizde 1980 ile 1985 yılları arasında kırsal nüfus ile kentsel nüfus eşitlenmiş ve 1985 yılı sayımında kentsel nüfus toplam nüfusun yarıdan fazlasının oluşturmuştur. 1985 yılından sonraki dönemde ise başta kırsaldan kente yönelik göçler olmak üzere çeşitli nedenlerden dolayı kırsal nüfus oranı hızla düşmeye, kentsel nüfus oranı ise hızla artmaya devam etmiştir. Kırsal nüfus miktarındaki azalma 1985 yılı ile 1990 yılı arasında da sürmüştür. Nitekim 1985 yılında yaklaşık olarak 24 milyon olan kırsal nüfus 1990 yılına gelindiğinde yaklaşık olarak 23 milyona düşmüştür. Kırsal nüfus 1990 ile 2000 yılları arasındaki 10 yıllık devrede ise yaklaşık olarak 23,1 milyondan 23,8 milyona çıkmıştır. Yani 1980 ile 1990 arasında azalan kırsal nüfus sonraki 10 yılda az da olsa artmıştır. 1990 ile 2000 yılları arasında kırsal nüfusun artması; siyasi istikrarsızlığın yani koalisyonların ülke sanayileşmesinin ve ekonomisi üzerindeki olumsuz etkisinin göstergesidir.

Türkiye’de Kırsal, Kentsel ve Toplam Nüfusun Yıllara Göre Değişi; 1927 yılı kentsel nüfusun toplam nüfus içindeki payı %24.2 iken kırsalda yaşayan nüfus %75,8 di, demokrasinin tek parti tekelinde olduğu 1950 yılına kadarki dönemde, 1950 yılı istatistiği kentsel nüfus %25, kırsal nüfus %75 dir.  Yani bu dönem; sanayileşmenin olmadığı, refahın değişmediği veya nüfus artışına paralel azaldığı, ülke ekonomisinin yerinde saydığı gelişmediği dönemi ifade eder. 1950-2000 yılları aralığı çok partili bir demokrasinin olduğu ülkemizde her on yılda darbe ve ara ara muhtıralara rağmen 2000 yılı istatistiği kentsel nüfus % 64,9, kırsal nüfus % 35,1 dir. 2019 yılı sonu itibari ile ise bu oran kentsel nüfus %92,8 kırsal nüfus %7,2 dir.

Almanya’da kilometrekare başına 230 kişinin düştüğü yoğun yerleşim ortalamasına sahip yerlerinde nüfusun yüzde 77’si kentlerde ve metropol bölgelerinde yaşarken yalnızca yüzde 15’lik kesim nüfusu 5.000’den küçük köylerde yaşıyor. Bu oranlar ülkemiz oranları ile karşılaştırıldığında Almanya’da nüfusu 5000 den az olan yerleşim yerleri kısal kesim kabul edilip  %15 iken ülkemizde nüfusu 2000 den az olan yerleşim yerleri kısal kesim kabul edilip %7,2 dir. Bu durum; Türkiye ile Almanya’nın nüfuslarının kentsel ve kırsal yaşam alanları oranlarının benzer ve/veya aynı olduğunu ifade etmektedir.

Dünyanın sanayisi gelişmiş ülkelerinde nüfusun %75, %90 nı kentlerde ve metropol bölgelerinde yaşarken sadece %10, %25 i küçük yerleşim alanları köylerde yaşamaktadır.  Sanayileşmiş ve/veya sanayileşmekte olan ülkelerin toplam nüfuslarının ülkelerindeki yerleşim alanları ile gelişmişlikleri ve gelişmekte olmaları doğru orantılıdır. 

devam edecek

Abdurrahman AYAR
Abdurrahman AYAR

[email protected] · Makale sayısı: 241

Bu Yazıyı Paylaş