… Mutlu ve güçlü bir ülke için çözüm önerileri
DAHA ADİL, GÜÇLÜ, GÜVENLİ VE YAŞANABİLİR BİR TÜRKİYE İÇİN
YENİ BİR TOPLUM SÖZLEŞMESİ
İnsan onuruna yakışan gelirden adil yönetime, millî eğitimden erişilebilir sağlığa; şeffaf siyasetten güvenli şehirlere, güçlü aileden bağımsız yargıya kadar uzanan bu öneriler, devletin vatandaşa hükmeden değil, adaletle hizmet eden bir yapıya dönüşmesini hedefliyor. Temelinde ise liyakat, merhamet, üretim, şeffaflık, toplumsal dayanışma ve ortak refah bulunuyor.
1. Ücretler, emeklilik ve gelir adaleti
Asgari ücret, insan onuruna yakışır bir yaşam sağlayacak düzeye çıkarılmalı ve en az net 70 bin TL olmalıdır.
En düşük emekli maaşı, emekliler arasında ayrım yapılmaksızın, tüm emekli gurupları için, en az asgari ücret düzeyinde olmalıdır.
Milletvekillerine tanınan ayrıcalıklı emeklilik sistemi kaldırılmalı; bütün vatandaşlarla aynı sosyal güvenlik esaslarına tabi olmalıdırlar.
Ev hanımlarına, yaptıkları görünmeyen ev ve bakım emeği karşılığında sosyal güvence sağlanmalı; asgari ücret verilmeli ve sigorta primleri devlet tarafından ödenmeli.
Gelir vergisi dilimleri çalışanları ezmeyecek biçimde yeniden düzenlenmeli, asgari ücret vergi dışı bırakılmalıdır.
Enflasyon karşısında maaşların erimesini önleyen otomatik ücret güncelleme sistemi kurulmalıdır.
Çalışanlara yılda en az bir kez refah payı verilmelidir.
Aynı işi yapanlar arasındaki ücret adaletsizliği giderilmelidir.
Kamu ve özel sektörde taşeron çalışma sınırlandırılmalı, kalıcı işlerde kadrolu istihdam esas alınmalıdır.
Kayıt dışı çalıştırmayla etkin biçimde mücadele edilmelidir.
Emekli sandığı, SGK, bağkur vs. kurumlar tek isim ve tek çatı altında birleştirilmeli. Farklılıklar eşitlenmeli.
2. İşsizlik, istihdam ve çalışma hayatı
Müracaatların tamamının internet üzerinden yapılabildiği, yapıldığı güçlü ve şeffaf bir İş ve İşçi Bulma Kurumu oluşturulmalıdır. Ülke genelindeki tüm işe alımlar bu sistem üzerinden yapılmak zorunda olmalı.
Uzun süre işsiz kalan vatandaşlara mesleki eğitim, geçici gelir desteği ve iş garantili programlar sunulmalıdır.
Gençlere ilk işini kazandıracak devlet destekli istihdam programları hazırlanmalıdır.
İşsiz tek bir vatandaş bırakmamak amacıyla bölgesel istihdam planları uygulanmalıdır.
Meslek liseleri, sanayi ve yerel işletmelerle doğrudan iş birliği içinde çalışmalıdır.
Stajyer ve çırak emeğinin karşılığı adil ve teşvik edici biçimde ödenmelidir.
İş yerlerinde mobbing ve psikolojik baskıya karşı bağımsız denetim mekanizmaları kurulmalıdır.
Haftalık çalışma süresi, verimlilik ve insan sağlığı dikkate alınarak yeniden değerlendirilmelidir.
Normal mesailer 09.00-16.00 arasında uygulanmalı. İnsanlara günlük yaşam içinde sosyal ve özel zamanlar kazandırılmalı.
Fazla mesai ücretleri eksiksiz ve zamanında ödenmelidir.
3. Aile, evlilik ve çocuk politikaları
18 yaş sonrası evlilik teşvik edilmeli.
Yasal yaş ve özgür irade esas alınarak gençlerin evlilik kurabilmesi ekonomik ve sosyal politikalarla desteklenmelidir.
Evliliğe hazırlık eğitimi ve aile danışmanlığı ücretsiz sunulmalıdır.
Çocuk sayısı teşvik edilmeli.
Her çocuk için en az 10 bin TL sosyal destek ve teşvik sağlanmalıdır.
Çocuk yardımları, gelir düzeyine ve çocuğun ihtiyaçlarına göre düzenli hâle getirilmelidir.
Kreş hizmetleri ücretsiz veya düşük ücretli olmalıdır.
Çalışan anne ve babalara esnek çalışma ve uzaktan çalışma imkânları sağlanmalıdır.
Doğum izni süreleri artırılmalı ( en az bir yıl); babalık izni güçlendirilmelidir.
Boşanma süreçlerinde çocukların psikolojik ve ekonomik korunması öncelikli olmalıdır.
Aile içi şiddeti önleyici koruma ve rehabilitasyon merkezleri yaygınlaştırılmalıdır.
Yetim, öksüz ve koruma altındaki çocuklar devletin özel himayesine alınmalıdır. Üniversiteyi bitirip, devlet tarafından bir işe yerleştirilinceye kadar tüm masrafları devletçe sağlanmalı.
4. Konut ve barınma hakkı
Her ailenin mutlaka bir evi olmalı. Her yeni evlenen çift ev sahibi yapılmalı.
Her vatandaşın sağlıklı, güvenli ve erişilebilir bir konuta sahip olabilmesi temel devlet politikası olmalıdır.
Dar gelirli vatandaşlar için uzun vadeli, düşük taksitli sosyal konut projeleri geliştirilmelidir. Herkesin gelirinin en fazla %20’siyle ev sahibi olması sağlanmalı.
İlk evini alacak vatandaşlardan vergi alınmamalı.
Boş tutulan çok sayıdaki konut için kamu yararını gözeten düzenlemeler yapılmalıdır.
Aşırı kira artışlarını önleyecek kalıcı ve dengeli bir sistem kurulmalıdır. Bölgesel tavan fiyat kira uygulaması uygulamaya konmalı.
Depreme dayanıksız yapılar hızla yenilenmeli; hak sahipleri borçlandırılarak mağdur edilmemelidir.
Konutlar üretilirken yalnızca inşaat değil, insan ve toplum mühendisliği de dikkate alınmalıdır.
Yüksek binalar yalnızca belirlenmiş bölgelerde yapılmalıdır.
Yerleşim alanlarında binalar az katlı, en fazla 3 katlı olmalı. İnsan ölçeğine uygun yapılaşma teşvik edilmelidir.
Güneş, hava, rüzgâr, manzara ve mahremiyet hakları özenle korunmalıdır.
Binalar gösterişli, işlevsel, yaşanabilir ve kullanışlı metrekarelere sahip olmalıdır.
Yeni yerleşimlerde okul, sağlık merkezi, ibadethane, yeşil alan ve ulaşım birlikte planlanmalıdır.
5. Şehircilik, imar ve yapılaşma
İmar, dar çevrelerin rant aracı olmaktan çıkarılmalıdır.
İmar yetkisi tüm belediyelerden alınmalı. Ve tüm Türkiye’nin imarı, dağ, taş dahil, cm2’sine varıncaya kadar, genel ve yerel ihtiyaçlar ve gelecek potansiyeli dikkate alınarak belirlenmeli.
Bağımsız ve güçlü bir İmar ve Şehircilik Bakanlığı kurulmalıdır.
Türkiye’nin bütün toprakları, çevre, tarım, deprem, nüfus ve ulaşım ölçütleriyle uzun vadeli biçimde planlanmalıdır.
İmar değişiklikleri kişiye ve arsaya özel yapılamamalıdır.
Bütün imar planları internet üzerinden herkesin erişimine açık olmalıdır.
Plan değişikliklerinin gerekçesi, ekonomik etkisi ve kimlere fayda sağladığı kamuoyuna açıklanmalıdır.
Tarım arazileri, su havzaları, ormanlar ve kıyılar kesin biçimde korunmalıdır.
Kaçak yapılaşmaya siyasi ayrım gözetmeksizin müdahale edilmeli ve asla izin verilmemeli, müsamaha gösterilmemelidir.
İmar affı uygulamalarına son verilmelidir.
Kentsel dönüşüm, rant odaklı değil can güvenliği ve yerinde yaşam odaklı yürütülmelidir.
Kentsel dönüşüm ne bina bazlı ne ada bazlı ne de site bazlı değil, en az mahalle bazlı olmalı ki yeni, modern, işlevsel, sevilen, yaşanabilir yerleşimler oluşturulabilsin.
6. Yerel yönetimler ve muhtarlık sistemi
Muhtarlar meclis üyesi olmalı
Muhtarlar, mahallelerini ilgilendiren konularda belediye meclislerinde temsil edilmelidir.
Muhtarlıklar dijital kamu hizmet merkezlerine dönüştürülmelidir.
Mahalle bütçeleri oluşturulmalı, harcamalarda halkın görüşü alınmalıdır.
Belediye ihaleleri, meclis kararları ve harcamaları anlık olarak yayımlanmalıdır.
Belediye başkanlarının tek başına karar verme yetkileri sınırlandırılmalıdır.
Her belediyede bağımsız denetim ve halk denetimi birimleri kurulmalıdır.
Belediyeler ile vakıflar sosyal hizmetlerde iş birliği yapabilmeli; ancak seçilmiş yerel yönetim yetkileri demokratik denetimin dışına çıkarılmamalıdır.
Mahalle meclisleri kurulmalı, önemli yerel kararlar halkın katılımıyla alınmalıdır.
Yerel yönetimlerde liyakat esas olmalı, akraba ve yakın çevre atamalarına sınır getirilmelidir.
7. Eğitim ve millî kültür
Eğitim sistemi köklü biçimde yeniden düzenlenmeli; millî, bilimsel, ahlaki ve çağın gereklerine uygun olmalıdır.
Eğitim ezbere değil, düşünmeye, üretmeye, sorgulamaya, uygulamaya ve beceri kazandırmaya dayanmalıdır.
Yabancı ülkelerin veya kuruluşların eğitim politikaları üzerindeki belirleyici etkileri sona erdirilmelidir.
Fulbright düzenlemeleri ve benzeri uluslararası eğitim anlaşmaları hemen ve tamamen kaldırılmalı.
Türkçe eğitimi güçlendirilmeli; öğrencilerin doğru konuşma, okuma ve yazma becerileri geliştirilmelidir.
Tarih, medeniyet, ahlak, hukuk, ekonomi ve medya okuryazarlığı dersleri güçlendirilmelidir.
Öğretmenlik mesleğinin itibarı ve ekonomik şartları iyileştirilmelidir. En yüksek memur maaşları verilmelidir.
Okul yöneticileri liyakatle atanmalıdır.
Köy okulları yeniden işlevsel hâle getirilmelidir.
Her öğrencinin en az bir sanat, spor veya meslek alanında beceri edinmesi sağlanmalıdır.
Sınav sayısı azaltılmalı; öğrencinin yetenekleri ve gelişimi esas alınmalıdır.
Üniversiteye giriş imtihanları kaldırılmalı. Öğrenci, İlkokuldan lise bitirilinceye ki not ortalamasıyla direk istediği uygun bölüme gidebilmeli.
Üniversiteler siyasi ve ticari baskılardan uzak, bilimsel özerkliğe sahip olmalıdır.
Özel yetenekli çocuklar ve dâhiler devlet tarafından erken yaşta belirlenmeli, korunmalı ve desteklenmelidir.
Ücretsiz okul yemeği ve temiz içme suyu bütün öğrencilere sağlanmalıdır.
8. Sağlık sistemi ve şifahane anlayışı
Hastaneler, hastalara müşteri muamelesi yapmamalı, insan ve emanet gözüyle yaklaşmalıdır.
Hastanelerde kâr değil sağlık ve şifa öncelikli olmalıdır.
Hastanelerin adı ŞİFAHANE olarak değiştirilmeli
Hastanelerin “şifahane” anlayışıyla hizmet vermesi sağlanmalı; hizmet anlayışı geliştirilerek değiştirilmelidir.
Aile hekimliği sistemi güçlendirilmeli, hastanelerdeki yığılma azaltılmalıdır.
Koruyucu hekimlik özenle öne çıkarılmalı.
Koruyucu sağlık hizmetlerine daha fazla bütçe ayrılmalıdır.
Fitoterapi ve geleneksel İbni Sina tıbbı gibi organik sağlık çözümleri uygulamaya konmalı, geliştirilmeli.
Randevu süreleri kısaltılmalı; vatandaş aylarca muayene beklememelidir.
65 yaş üstündeki vatandaşların temel muayene, tedavileri tüm özel ve devlet hastanelerinde ücretsiz yapılmalı ve zorunlu ilaçları ücretsiz olmalıdır.
Diş sağlığı, göz sağlığı ve ruh sağlığı hizmetleri temel sağlık güvencesine alınmalıdır.
Sağlık çalışanlarının çalışma şartları iyileştirilmelidir.
Özel hastanelerin ücretleri ve ilave ödemeleri sıkı biçimde denetlenmelidir.
İlaçta dışa bağımlılığı azaltacak millî üretim politikası uygulanmalıdır.
Her ilçede yaşlı bakım, palyatif bakım ve rehabilitasyon merkezleri kurulmalıdır.
9. Emekliler, yaşlılar ve engelliler
Emeklilere kira, ulaşım, enerji ve sağlık desteği sağlanmalıdır.
65 yaş üstündeki vatandaşlara kamu hizmetlerinde öncelik tanınmalıdır.
Yaşlıların yalnızlaşmasını önlemek için mahalle yaşam merkezleri kurulmalıdır.
Evde bakım ve evde sağlık hizmetleri yaygınlaştırılmalıdır.
Engelli vatandaşların istihdam kotası artırılmalı ve etkin biçimde denetlenmelidir.
Bütün kaldırımlar, kamu binaları ve ulaşım araçları engelli erişimine uygun hâle getirilmelidir.
Engelli bireylerin ailelerine düzenli bakım desteği verilmelidir.
Görme ve işitme engelliler için kamu hizmetlerinde erişilebilirlik zorunlu olmalıdır.
10. Hukuk, adalet ve yargı
Yargılama süreleri ciddi biçimde kısaltılmalıdır.
Özellikle boşanma, nafaka, velayet, iş ve kira davaları en kısa sürede bitirilmeli, sonuçlandırılmalıdır.
Yargının bağımsızlığı ve tarafsızlığı güvence altına alınmalıdır.
Hâkim ve savcı atamalarında liyakat ve mesleki yeterlilik esas olmalıdır.
Adli yardım sistemi güçlendirilmeli; parası olmayan vatandaş da etkin savunma hakkına sahip olmalıdır.
Cezaların artırılmasının yanı sıra yakalanma, soruşturma ve adil yargılama sistemi güçlendirilmelidir.
Cezalar var olanların en az 5 katına çıkarılmalı.
Suçla ceza arasında ölçülülük sağlanmalı; ağır suçlara caydırıcı yaptırımlar uygulanmalıdır.
İdam cezası gibi geri dönüşü olmayan yaptırımlar; insan hakları, yanlış hüküm ihtimali, uluslararası hukuk ve toplumsal sonuçlarıyla birlikte geniş biçimde tartışılmalıdır.
İdam (belli suçlar için) mutlaka ve mutlaka uygulanmalı.
Cezaevleri yalnızca cezalandırma değil, ıslah, eğitim öğretim ve topluma kazandırma amacı taşımalıdır. Bu konu özenle düzenlenmeli.
Çocuk suçluluğunun önlenmesine yönelik özel programlar hazırlanmalıdır.
Seri suç işleyenler için etkin gözetim ve rehabilitasyon sistemi kurulmalıdır.
11. Rüşvet, yolsuzluk ve kamu ahlakı
Rüşvet alan da veren de cezalandırılmalıdır.
Rüşvet ve ağır yolsuzluk suçlarında, suçtan elde edilen mal varlığına el konulmalıdır.
Rüşvet alan görevden atılıp bir daha kamu görevi ömür boyu verilmemeli.
Yolsuzluktan mahkûm olan kişiler ömür boyu kamu görevinden men edilmelidir.
Kamu ihaleleri açık, şeffaf ve herkesin görebileceği bir sistem üzerinden yapılmalıdır.
Kamu görevlilerinin mal varlığı düzenli biçimde denetlenmelidir.
İhbarcıları koruyan etkili bir yasal sistem kurulmalıdır.
Kamu zararına sebep olan yöneticilere şahsi sorumluluk getirilmelidir.
Sayıştay raporlarının tamamı erişime açık olmalıdır.
Vergi affı ve imar affı gibi uygulamalar istisnai hâle getirilmelidir.
12. Siyaset ve seçim sistemi
Seçim sistemi köklü biçimde değiştirilmelidir.
Siyaset, lider merkezli yapıdan çıkarılmalı; parti içi demokrasi sağlanmalıdır.
Siyasi parti ve seçim harcamaları şeffaf olmalıdır.
Siyasi partilere devlet desteği kaldırılmalıdır.
Kamu imkânlarının seçim kampanyalarında kullanılmasının önüne geçilmelidir.
Partiler, lider partisi olmaktan kurtarılmalı.
Milletvekili adaylarını yalnızca parti liderleri değil, üyeler ve seçmenler belirleyebilmelidir.
Milletvekilleri seçildikleri bölgeye karşı doğrudan sorumlu olmalıdır.
Seçim barajı adil temsil sağlayacak düzeye indirilmelidir.
Siyasi partilerin gelir ve giderleri anlık olarak açıklanmalıdır.
Milletvekilliği ve belediye başkanlığı için dönem sınırlaması getirilmelidir. En fazla 3 dönem olmalıdır.
Milletvekili emekliliği kaldırılmalıdır.
Siyasi etik yasası çıkarılmalıdır.
Milletvekili dokunulmazlığı yalnızca yasama faaliyetleriyle sınırlandırılmalıdır.
Seçim vaatlerinin gerçekleşme durumu bağımsız bir kurum tarafından izlenmelidir.
13. Basın, ifade özgürlüğü ve yerel medya
Yerel basın ekonomik ve hukuki olarak güçlendirilerek özgür yayın politikaları uygulayabilmeleri sağlanmalıdır.
Basın kartları siyasi takdire bırakılmamalı; bağımsız ve objektif ölçütlerle verilmelidir.
Yerel gazetecilere itibarlı imtiyazlar sağlanmalıdır.
Yerel basın organları, yerel ilan ve reklamlardan (Resmi, özel), belli parametreler ölçüsünde en az yüzde 10 pay almalıdır.
Belediye ilanları başkanların kişisel tercihine, keyfine bırakılmamalı, belediye bütçesinden belli bir pay yerel basına ayrılmalı ve belli parametreler ölçüsünde dağıtılmalıdır. Ve bu uygulama kanunla güvence altına alınmalıdır.
Kamu ilanları şeffaf bir dağıtım sistemiyle verilmelidir.
Yerel gazetecilere ulaşım, müze, kamu arşivi ve etkinlik erişim kolaylığı sağlanmalıdır.
Gazetecilere yönelik baskı, tehdit ve sansürle etkin mücadele edilmelidir.
Tekelleşmeyi önleyecek medya sahipliği düzenlemeleri yapılmalıdır.
İnternet medyası ile basılı yerel basın arasında adil destek sistemi kurulmalıdır.
Basın meslek örgütleri siyasetten bağımsız olmalıdır.
Kamu kurumları bilgi edinme taleplerine belirli süre/en kısa süre içinde cevap vermek zorunda olmalıdır.
14. Sosyal yardımlaşma, vakıflar ve dayanışma
Vakıflaşma teşvik edilmeli. Mümkünse belediyeleri vakıflar yönetmeli.
Sosyal Yardımlaşma ve Paylaşma Merkezleri kurulmalıdır.
Yardımlar tek merkezden, şeffaf ve ihtiyaç temelli olarak yürütülmelidir.
Vakıf ve derneklerin gelir-giderleri kamuoyuna açık olmalıdır.
Kızılay başta olmak üzere yardım kurumlarında kurumsal güven, tam şeffaflıkla yeniden oluşturulmalıdır.
Tüm yardımlar Kızılay’a yapılmalı. Kızılay mahalle bazında yapılandırılmalı ve mahalle muhtarları ile birlikte çalışmalıdır.
Yapılan bütün bağışların nereye harcandığı izlenebilmelidir.
Gıda, kıyafet, eşya ve kitap paylaşım merkezleri her ilçede kurulmalıdır.
İsraf edilen yiyeceklerin ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması için zorunlu sistem kurulmalıdır.
Sosyal yardımlar siyasi sadakat veya kişisel ilişkilere göre dağıtılmamalıdır.
Yardım alan vatandaşın onuru korunmalı, teşhir edilmemelidir.
15. Sahiller, plajlar ve kamusal alanlar
Bütün sahiller halka açık olmalıdır.
Plajlara giriş ücretsiz olmalıdır.
Halkın kıyıya erişimini engelleyen kaçak veya hukuk dışı tüm yapılar yıkılmalı, kaldırılmalıdır.
Sahillerde yürüyüş yollarının önünü kesen yapılar temizlenmelidir.
Sahillerde ücretsiz tuvalet, mescit, duş, soyunma kabini ve içme suyu bulunmalıdır.
Sahillerde halkın en temel ihtiyaçları dikkate alınarak peyzaj ve düzenleme yapılmalı.
Sahillerde, güvenlik noktaları, ilk yardım birimleri, küçük büfeler ve uygun fiyatlı kafeler kurulmalıdır.
Engellilerin denize erişimi için özel düzenlemeler yapılmalıdır.
Sahiller ticari işletmelerin özel alanı hâline getirilmemelidir.
Kıyılarda bisiklet ve yaya yolları ayrılmalıdır.
Denize atık bırakan kişi ve işletmelere ağır yaptırımlar uygulanmalıdır.
16. Otopark ve ulaşım
Ücretsiz sosyal otoparklar olmalıdır.
Otopark ücretleri makul düzeyde tutulmalıdır.
Kısa süreli giriş-çıkış ücreti en fazla 20 TL, gün boyu park ücreti en fazla 50 TL olmalıdır.
Hastane, okul, mezarlık ve kamu kurumlarının otoparkları ücretsiz veya çok sembolik ücretli olmalıdır.
Şehir merkezlerinde katlı ve yer altı otoparkları yaygınlaştırılmalıdır.
Toplu taşıma ucuz, güvenli, temiz ve erişilebilir olmalıdır.
Öğrenci, emekli ve düşük gelirli vatandaşlara ücretsiz veya çok düşük ücretli ulaşım desteği verilmelidir.
Aktarma ücretleri azaltılmalı veya kaldırılmalıdır.
Gece toplu taşıma seferleri artırılmalıdır.
Bisiklet yolları kesintisiz ve güvenli hâle getirilmelidir.
Trafik ışıkları ve kavşaklar akıllı sistemlerle yönetilmelidir.
17. Kamu binaları ve sosyal altyapı
Okullar, hastaneler, camiler ve önemli kamu binaları geniş araziler üzerine yapılmalıdır ki en az 10 dönüm olmalıdır.
Bu alanlarda otopark, yeşil alan, afet toplanma alanı, çocuk bölümü ve sosyal tesis bulunmalıdır.
Kamu binaları depreme dayanıklı ve enerji verimli olmalıdır.
Yeni okulların bahçeleri beton değil, ağaçlıklı ve spor alanlı olmalıdır.
Hastanelerin çevresinde hasta yakınları için dinlenme ve konaklama alanları bulunmalıdır.
İbadethanelerin, camilerin tuvaletleri ücretsiz, temiz ve erişilebilir olmalıdır.
Kamu binalarında bebek bakım odası ve engelli kullanım alanları zorunlu olmalıdır.
18. Güvenlik ve kolluk sistemi
Bekçilik sistemi yeniden değerlendirilmelidir.
Görev yapan bekçiler gerekli eğitimleri tamamladıktan sonra polis teşkilatına alınmalıdır.
Polislerin eğitim seviyesi, psikolojik dayanıklılığı ve insan hakları bilgisi yükseltilmelidir.
Mahalle güvenliği yalnızca devriye ile değil, aydınlatma, kamera, sosyal hizmet ve gençlik politikalarıyla sağlanmalıdır.
Polis şiddeti ve yetki kötüye kullanımı bağımsız biçimde soruşturulmalıdır.
Kolluk personelinin çalışma saatleri ve özlük hakları iyileştirilmelidir.
Uyuşturucu, çeteleşme ve çocuk istismarına karşı özel birimler güçlendirilmelidir.
Kadınlar, çocuklar ve yaşlılar için hızlı ulaşılabilir güvenlik hattı oluşturulmalıdır.
19. Toplumsal ahlak, mahremiyet ve kamusal düzen
Kamusal alanlarda genel ahlak, karşılıklı saygı, çocukların korunması ve toplumsal huzur gözetilmelidir.
Kadınların sokaklarda yatak odası kıyafetleriyle (çıplak) gezmelerinin önüne geçilmeli.
Kıyafet ve yaşam tarzına ilişkin düzenlemeler, kişilik hakları ve temel özgürlükleri ihlal etmeden ele alınmalıdır.
Toplumun farklı kesimlerini aşağılayan, hedef gösteren veya tacize uğratan davranışlara izin verilmemelidir.
Teşhircilik, cinsel taciz ve kamu düzenini bozan davranışlar açık ve cinsiyet ayrımı gözetmeyen kurallarla düzenlenmelidir.
Medyada çocukların gelişimini olumsuz etkileyen içerikler için etkili yaş sınırlaması uygulanmalıdır.
Toplumsal nezaket, görgü, trafik ahlakı ve dijital ahlak konularında eğitimler verilmelidir.
20. Bilim, istişare ve liyakat
Her sektörün bilim ve istişare kurulu, yani şûrası olmalıdır.
Bu kurullarda alan uzmanları, meslek temsilcileri, akademisyenler ve vatandaşlar yer almalıdır.
Kamu kararları veri ve bilimsel raporlara dayanmalıdır.
Bakanlıklar önemli düzenlemelerden önce etki analizi yayımlamalıdır.
Devlet kadrolarında liyakat temel şart olmalıdır.
Mülakat sistemi ya kaldırılmalı ya da kayıt altına alınarak şeffaflaştırılmalıdır.
Kamuda atama ve yükselme ölçütleri açık biçimde yayımlanmalıdır.
Uzman görüşleri siyasi tercihlere göre göz ardı edilmemelidir.
21. Kimlik kartları ve dijital devlet
NÜFUS CÜZDANLARI özel bir yazılımla tüm kartların yerini almalı ve çok daha işlevsel hâle getirilmelidir.
Müze girişleri, ulaşım ödemeleri, sosyal haklar ve bilet işlemleri kimlik kartına entegre edilebilmelidir.
Sağlık bilgileri güvenli ve izinli biçimde erişilebilir olmalıdır.
Dijital devlet işlemleri yaşlılar ve engelliler için kolaylaştırılmalıdır.
Vatandaş verileri ticari veya siyasi amaçlarla kullanılamamalıdır.
Kişisel verileri koruyan kurumlar gerçek anlamda bağımsız olmalıdır.
Tek şifreyle bütün kamu hizmetlerine erişim sağlanırken güçlü güvenlik önlemleri alınmalıdır.
İnternet erişimi temel kamu hizmeti kabul edilmeli; dar gelirli ailelere destek verilmelidir.
22. Arşivler, tarih ve bilgiye erişim
Osmanlı ve cumhuriyet arşivleri tüm insanımıza, halka açılmalıdır. Tüm koruma, saklama, aklama kanunları da kaldırılmalıdır.
Arşiv belgeleri dijital ortama aktarılmalı ve internetten erişilebilir olmalıdır.
Tarihî belgelerin saklanması veya erişimin keyfî biçimde sınırlandırılması önlenmelidir.
Devlet sırrı kavramı açık, sınırlı ve süreli olmalıdır.
Belirli bir süreyi dolduran kamu belgeleri otomatik olarak erişime açılmalıdır.
Yerel tarih arşivleri her ilçe için oluşturulmalıdır.
Gazete, fotoğraf, sözlü tarih ve belediye arşivleri korunmalıdır.
Araştırmacılara ücretsiz veya düşük maliyetli erişim sağlanmalıdır.
23. Çevre, ağaçlandırma ve tarım
Uygun olan her yere çeşit çeşit meyve ağaçları dikilmelidir.
Parklarda yalnızca süs bitkileri değil, iklime uygun ve verimli ağaçlar kullanılmalıdır.
Şehirlerde kişi başına düşen yeşil alan artırılmalıdır.
Kesilen her ağacın yerine en az beş ağaç dikilmelidir.
Su kaynakları özel şirketlerin kontrolüne bırakılmamalıdır.
Çiftçiye mazot, gübre, tohum ve elektrik desteği verilmelidir.
Tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı önlenmelidir.
Yerli tohum ve hayvancılık desteklenmelidir.
Gıda fiyatlarını düşürmek için üretici ile tüketici arasındaki aracılık sistemi azaltılmalıdır.
Her belediye üretici pazarları kurmalıdır.
Gıda israfını önleyecek ulusal program uygulanmalıdır.
Geri dönüşüm hanelerden başlayacak biçimde zorunlu ve kolay hâle getirilmelidir.
24. Vergi sistemi ve ekonomik adalet
Vergi, kazanca göre adil biçimde alınmalıdır.
Dolaylı vergilerin payı azaltılmalıdır.
Temel gıda, ilaç, eğitim ve çocuk ürünlerindeki vergiler düşürülmelidir.
Çok kazanan daha fazla, az kazanan daha az vergi ödemelidir.
Vergi kaçıran büyük şirketlere etkin yaptırım uygulanmalıdır.
Devletin bütün harcamaları vatandaşın görebileceği şekilde yayımlanmalıdır.
Kamu kurumlarında makam aracı ve temsil giderleri sınırlandırılmalıdır.
İsraf edilen kamu kaynağından sorumlu yöneticilere yaptırım uygulanmalıdır.
Kamu-özel iş birliği sözleşmeleri ve garanti ödemeleri şeffaf olmalıdır.
25. Gençlik, spor ve kültür
Her mahallede ücretsiz spor, sanat ve kültür merkezi bulunmalıdır.
Gençlere ücretsiz internet, kütüphane ve çalışma alanları sağlanmalıdır.
Üniversite öğrencilerine barınma ve yemek desteği verilmelidir.
Genç girişimcilere faizsiz başlangıç sermayesi sağlanmalıdır.
Uyuşturucu ve bağımlılıkla mücadelede tedavi ve sosyal destek birlikte yürütülmelidir.
Sanatçılar, yazarlar, şairler ve yerel kültür insanları desteklenmelidir.
Her ilçede tiyatro, konser, sergi ve şiir etkinlikleri yapılabilecek salonlar bulunmalıdır.
Spor tesisleri halkın ücretsiz veya düşük ücretle kullanımına açılmalıdır.
Gençlerin karar alma süreçlerine katılacağı gençlik meclisleri kurulmalıdır.
26. Hayvan hakları ve şehir yaşamı
Sahipsiz hayvanlar için modern bakım, tedavi ve sahiplendirme merkezleri kurulmalıdır.
Sokak hayvanlarının kontrolsüz çoğalmasını önlemek için etkili kısırlaştırma programı uygulanmalıdır.
Hayvana eziyet, ağır suç sayılmalıdır.
Evcil hayvan terk edenlere ciddi yaptırımlar uygulanmalıdır.
Tehlike oluşturan durumlarda hem insan güvenliği hem hayvan refahı birlikte gözetilmelidir.
Şehirlerde hayvan besleme ve su noktaları düzenli biçimde kurulmalıdır.
27. Afet ve deprem yönetimi
Deprem riski taşıyan bütün yapılar acilen tespit edilmelidir.
Her mahallede afet toplanma alanı ve acil durum deposu bulunmalıdır.
Toplanma alanları imara açılmamalıdır.
Okullarda düzenli afet eğitimi verilmelidir.
Belediyelerin afet hazırlık bütçeleri kamuoyuna açıklanmalıdır.
İletişim altyapısı afetlerde kesilmeyecek biçimde güçlendirilmelidir.
Arama kurtarma ekipleri her ilçede kurulmalıdır.
Deprem sonrası kira, barınma ve geçim desteği otomatik olarak devreye girmelidir.
Yapı denetim firmaları müteahhitten değil bağımsız fondan ücret almalıdır.
28. Temel ilke
Bütün bu düzenlemelerin ortak amacı şu olmalıdır:
Devlet, vatandaşına hükmeden değil; ona adaletle hizmet eden bir yapı olmalıdır.
Kamu kaynakları bir avuç insanın değil, milletin refahı için kullanılmalıdır.
Kanunlar güçlüleri korumak için değil, haklıyı ve mağduru korumak için uygulanmalıdır.
İnsan onuru, adalet, şeffaflık, liyakat, üretim, merhamet ve toplumsal dayanışma devlet yönetiminin temelini oluşturmalıdır.
Unutma ki;
Furkan ile hakkı bâtıldan ayıramayanın
basireti zamanla körelir.
Ferasetten mahrum kalan,
gördüğünü sanır ama hakikati ıskalar.
Olayların arkasındaki hakikati göremez;
Hikmetle yoğrulmayan bilgi,
insanı yükseltmez; yalnızca yük olur.
İzan ise;
aklı kibirden, kalbi savrulmaktan koruyan, dengeleyen
son ölçü, son denge, son terazidir.
Ve bil ki;
Önyargısız, samimi ve cesurca sorgularsan,
hakikat sana bilgi olarak değil,
hikmet olarak sunulur.
Bu yolculukta seni ileri taşıyacak olan;
ne kalbin tek başına sesi
ne de aklın kuru hesaplarıdır.
Seni hakikate ulaştıracak olan,
Kalbin sesiyle aydınlanan bir akıl,
aklın ışığıyla derinleşen bir kalptir.
—
erolyazıcı /abbeyt♥️hakikat yolunda bir yolcu
28.07.2026, salı