… İyi insan, kötü davranışlara nasıl tepki vermeli?
Gerçekten iyi bir insanın, hayat içinde söz konusu olabilecek, olumsuz tutumlara karşı, en doğru, en iyi, en etkin, en faydalı davranışı, duruşu, söylemi, üslubu, tepkisi nasıl olmalıdır?

… İyi insan, kötü davranışlara nasıl tepki vermeli?
Gerçekten iyi bir insanın, hayat içinde söz konusu olabilecek, olumsuz tutumlara karşı, en doğru, en iyi, en etkin, en faydalı davranışı, duruşu, söylemi, üslubu, tepkisi nasıl olmalıdır?
Mesela, karşınızda normal olmayan bir insan, kendisinin normal olduğunu ve sizin de normal olmadığınızı söylüyor ve söylediğine de gerçekten inanıyorsa,
Mesela, sizin yanınızda gördüğü bir kız arkadaşınıza karşı, hiç tanımadığı halde, samimiyet kılıfı altında, laubali, hatta pornografik sözler söyleyebiliyorsa,
Ya da bir şekilde iletişimi derinleştirebilmek için kilonuz fazla, yakışmamış, vermelisiniz vs. gibi söylemlerle sohbet açmaya çalışıyorsa,
Mesela, her konuda ben bilirim edasıyla kibirli davranıyor ve yüksek perdeden konuşuyorsa,
Ya da her fırsatta bayanlara fiziksel olarak çok yakınlaşıyor ve el teması, söz sarkması yapıyorsa,
Ya da ya da … toplum içerisinde yaşanan, mağdur muhatapları çok rahatsız eden başkaca da kaba, irrite edici, sevimsiz hoş olmayan ama kendince hep bir yaftayla normalleştirmeye çalıştığı davranışlar sergiliyorsa,
– gerçek bir iyi insanın, bu kişiye karşı en doğru, en iyi, en etkin, en faydalı davranışı, duruşu, söylemi, üslubu, tepkisi nasıl olmalıdır?
Hadi, üzerinde birlikte kafa yoralım mı?
Gerçek iyiliğin özü,
Duruş sahibi olmak ve
Sınırları korurken insanlığı yitirmemektir.
"Gerçek İyi İnsan", kötülüğe teslim olmayan ama onunla aynı çukura da düşmeyen o asil duruşu, hayatın içinde sıkça karşılaştığımız ama tanımlamakta zorlandığımız yeni "gri alanlar" ve modern marazlar üzerinden bakalım.
O asil duruşun yeni cepheleri:
Gerçek iyilik; pasiflik, suskunluk ya da her şeyi sineye çekmek değildir.
Gerçek iyilik; ölçülü, net, onurlu ve koruyucu bir duruştur.
GERÇEK İYİ İNSANIN TEMEL İLKELERİ
Gerçekten iyi bir insan:
- Aklını kiraya vermez
- Sınırlarını başkasına çizdirmez
- Nezaketi zayıflık sanılacak kadar yumuşak olmaz
- Sessizliği onay anlamına gelecek yerde susmaz
- Kötülüğe benzemez ama kötülüğü durdurur
Kur’an ölçüsü nettir:
“İyilikle kötülük bir olmaz. Sen kötülüğü en güzel olanla sav.”
(Fussilet, 34)
“En güzel olan” =
• Bağırmadan
• Küfür etmeden
• Ama net ve durdurucu şekilde
"ZEMMEDEREK ÖVEN" (PASİF-AGRESİF) TİPLERE KARŞI
Durum: Size bir iltifat eder ama içinde mutlaka zehirli bir iğne vardır.
"Bu yaşta bu başarı harika",
"Senin gibi birinden beklemezdim ama güzel olmuş"
Veya
"Üzerindekini yakıştıramadım ama rengi güzel" gibi.
- Yanlış Tepki: Savunmaya geçmek veya o iğneyi yutup teşekkür etmek.
- Gerçek İyi İnsanın Duruşu: Cümlenin sonundaki "ama"dan sonrasını deşifre eder ve iltifatın içindeki zehri sahibine iade eder.
- Etkin Tepki: "Cümlendeki takdir kısmını aldım, ancak 'ama'dan sonraki imanı/eleştirini yersiz buldum. Bir dahaki sefere sadece fikrini söyleyebilirsin."
ÖZEL HAYAT DEDEKTİFLERİNE (MAHREMİYET AVCILARI) KARŞI
Durum: Maaşınızdan evliliğinize, özel harcamalarınızdan ailevi sorunlarınıza kadar, samimiyet kılıfı altında hadsiz sorular soranlar.
- Yanlış Tepki: Ayıp olmasın diye cevap vermek veya yalan söyleyerek geçiştirmek.
- Gerçek İyi İnsanın Duruşu: Bilginin mülkiyetini korur. Soru sorma hakkının, cevap verme zorunluluğu doğurmadığını bilir.
- Etkin Tepki: "Bu soru benim için çok özel/kişisel, cevap vermemeyi tercih ediyorum." veya "Bunu neden merak ettiğini anlayamadım, bu konu üzerine konuşmuyorum."
"ESKİ SEN DEĞİLSİN" DİYEREK MANİPÜLE EDENLERE KARŞI
Durum: Siz sınır çizdiğinizde veya sömürülmeyi reddettiğinizde, "Sen çok değiştin, eskiden böyle değildin, çok bozuldun" diyerek sizi suçluluk duygusuna hapsetmeye çalışanlar.
- Yanlış Tepki: Eski hallerini kanıtlamaya çalışmak, "Hayır değişmedim" diye savunma yapmak.
- Gerçek İyi İnsanın Duruşu: Değişimin (gelişimin) bir hak olduğunu ve sınır çizmenin "bozulmak" değil "olgunlaşmak" olduğunu bilir.
- Etkin Tepki: "Evet, değiştim. Kendi sınırlarımı korumayı ve hayır demeyi öğrendim. Bu gelişimden de memnunum."
MANİPÜLATİF “KURBAN” ROLÜNE KARŞI
Durum: Karşınızdaki kişi, her eleştiride “sen beni incitiyorsun”, “ben zaten çok acı çektim” gibi söylemlerle sizi suçlu hissettirip sınır ihlallerine izin vermenizi bekliyor.
Yanlış Tepki:
- Suçluluk duyup geri adım atmak.
- “Ama ben seni kırmak istemedim” diyerek açıklamaya çalışmak.
- Onun geçmiş acılarını tartışmaya girmek.
Gerçek İyi İnsanın Duruşu:
Empati göster, ama sınırlarından ödün verme. “Acı çekmiş olman, bu davranışının kabul edilebilir olduğu anlamına gelmez.”
Etkin Tepki Cümleleri:
- “Geçmiş yaşadıkların için üzgünüm, ama bu, şu an yaptığının doğru olduğu anlamına gelmez.”
- “Senin duygularını önemsiyorum, ama benim sınırlarım da var.”
- “Bu konuyu konuşabiliriz, ama suçlayıcı bir dil kullanırsan devam edemem.”
“NORMAL DEĞİLSİN” DİYEN, BUNA İNANAN KİŞİYE KARŞI
Durum: Muhatap, algısı bozuk olduğu halde kendini normal, sizi anormal görüyor ve buna inanıyor.
Yanlış Tepkiler:
- Tartışmaya girmek
- Kendini ispat etmeye çalışmak
- Psikolojik savaşa çekilmek
Doğru Duruş: Sakin – mesafeli – tartışmasız – net
Etkin Tepki Cümleleri:
- “Bu senin düşüncen. Benim için geçerli değil.”
- “Bu konuyu tartışmayacağım.”
- “Saygılı bir dil kullanmazsan konuşmayı bitiririm.”
Buradaki güç: Açıklama yapmamak
Açıklama, bu tip kişilere yetki verir.
LAUBALİ, CİNSEL İMALI, PORNOGRAFİK SÖZLERE KARŞI
“ŞAKA YAPIYORUM” DİYEN KIRICI/KABA KİŞİYE KARŞI
Durum: Hiç tanımadığı bir kadına, “samimiyet” maskesiyle: Kişi, açıkça incitici, aşağılayıcı veya cinsiyetçi bir espri yapıp “ne kadar hassassın, şaka yapıyorum sadece” diyerek tepkinizi küçümsüyor.
- Cinsel çağrışımlı sözler
- Beden üzerinden yorum
- Kilonuz fazla / vermelisiniz gibi müdahaleler
Çok Net İlke:
Bu ayıp değil,
bu hata değil,
bu sınır ihlalidir.
Yanlış Tepki:
- Gülüp geçmek (içten rahatsız olsan bile).
- “Öyle demek istemedi herhalde” diye kendini kandırmak.
- Sinirlenip bağırmak (ki bu onu “haklı” çıkarır gibi gösterir).
Gerçek İyi İnsanın Tepkisi, Duruşu:
• Ne bağırır
• Ne susar
• Anında durdurur
Şakanın maskesini kaldır, niyeti değil etkiyi konuş.
Etkin Tepki Cümleleri:
- “Şaka amaçlı söylediysen bile, beni rahatsız etti.”
- “Benim için komik değil, lütfen tekrarlama.”
- “Şakalar karşıdakini güldürür, incitmez.”
- “Bu üslup kabul edilemez.”
- “Böyle konuşamazsın.”
- “Sözlerine dikkat et.”
- “Bu şekilde devam edersen burada dururuz.”
Gerekirse:
- Ortamdan kalkılır
- İletişim kesilir
Hadis ölçüsü:
“Mümin, insanlara eziyet etmeyen kimsedir.”
(Tirmizî)
Eziyet varsa, susmak iyilik değildir.
"HEP DAHA FAZLASINI YAŞAYAN" (BİR ÜSTÜNCÜLER) KARŞI
Durum: Siz bir acınızdan bahsedersiniz, o "O da bir şey mi, ben neler çektim" der. Siz bir başarınızı anlatırsınız, o hemen kendi daha büyük başarısını anlatmaya başlar. Sizin duygularınızı geçersiz kılıp sahneyi çalar.
- Yanlış Tepki: Onunla yarışa girmek veya anlatmayı bırakıp küsmek.
- Gerçek İyi İnsanın Duruşu: Karşısındakinin ilgi açlığını fark eder ama kendi duygusunun ezilmesine izin vermez.
- Etkin Tepki: "Şu an senin hikayeni değil, benim yaşadığım bu durumu konuşuyoruz. Eğer beni dinleyeceksen devam edeyim, yoksa konuyu kapatalım."
SÜREKLİ “AKIL HOCASI” KESİLEN, ÖĞÜT VEREN KİŞİYE KARŞI
Durum: Sizi dinlemeden, durumu anlamadan, her konuda öğüt veren, “senin yerinde olsam…” diye başlayıp sözünüzü kesen kişi.
Yanlış Tepki:
- Sabredip dinlemek (içten içe öfkelenerek).
- Tartışmaya girmek.
- Pasif-agresif bir şekilde “Evet, haklısın” deyip görmezden gelmek.
Gerçek İyi İnsanın Duruşu:
Kibar ama net bir şekilde, kendi karar alma alanınızı koruyun.
Etkin Tepki Cümleleri:
- “Önerin için teşekkürler, ama bunu kendim değerlendirmek istiyorum.”
- “Konuyu henüz anlatmayı bitirmedim, önce dinlemek ister misin?”
- “Benim için en iyisinin ne olduğuna kendim karar vereceğim.”
KİBİRLİ, “BEN BİLİRİM” EDALI, YÜKSEK PERDE KONUŞANA KARŞI
Durum: Her konuda üstten konuşan, ses yükselten, tahakküm kurmaya çalışan tip.
Yanlış Tepki:
- Aynı tonda karşılık
- Ego savaşı
Doğru Duruş: Sessiz üstünlük + kısa cümle + mesafe
Etkin Tepki Cümleleri:
- “Bu tonu doğru bulmuyorum.”
- “Böyle konuşulursa devam etmeyeceğim.”
- “Farklı düşünüyorum, uzatmayacağım.”
Burada kazanım:
Tartışmayı değil, onuru korursun.
FİZİKSEL YAKINLAŞMA, EL TEMASI, SÖZ SARKMASI
Bu Konuda Ölçü Çok Kesindir:
Bu davranışlar:
- Görgüsüzlük değil
- Yanlış anlaşılma değil
- İhlaldir
Gerçek İyi İnsan Ne Yapar?
• Sertleşmeden
• Ama anında müdahale eder
Net Tepki Cümleleri:
- “Mesafeni koru.”
- “Bana dokunamazsın.”
- “Bu şekilde davranamazsın.”
Gerekirse:
- Ortam terk edilir
- Yetkili çağrılır
- İlişki kesilir
Bu noktada yumuşaklık erdem değil, ihmaldir.
TOPLUMDA RAHATSIZLIK VEREN “AMA BEN BÖYLEYİM” “BEN AÇIK SÖZLÜYÜM" DİYEN "PATAVATSIZLARA" TİPLERİ KARŞI
Durum: Karşısındakini kırmayı, aşağılamayı veya yersiz eleştirmeyi "dürüstlük" ambalajıyla sunanlar. "Ben doğruyu söylerim, işine gelirse" diyerek kabalığı meşrulaştıranlar.
Yaygın Örnekler:
- Her ortamda argo konuşan
- Her şeye laf sokan
- Herkesin sözünü kesen
- Kendini espri sanan ama kırıcı olan
- “Ben açık sözlüyüm” diyerek nezaketsiz olan
Yanlış Tepki: "Doğru söylüyor aslında" diyerek hakaretin dozunu kabullenmek.
Gerçek İyi İnsanın Duruşu, Tavrı: “Sen öylesin” diye katlanmak zorunda değilsin. Nezaketsiz dürüstlüğün, "zalimlik" olduğunu bilir.
Etkin Tepki Cümleleri:
- “Bu tarz bana uymuyor.”
- “Bu şekilde iletişim kurmak istemiyorum.”
- “Sınırı aştığını düşünüyorum.”
- "Dürüstlük, nezaketten mahrum olduğunda saldırganlığa dönüşür. Ben senin 'açık sözlülüğünle' değil, üslubunla ilgileniyorum ve bu üslubu reddediyorum."
“HERKES BÖYLE” DİYEREK YANLIŞI NORMALEŞTİRMEYE ÇALIŞANA KARŞI
Durum: Yaptığı kabalık, tembellik veya sorumsuzluk için “ama herkes böyle yapıyor”, “büyütüyorsun” diyor.
Yanlış Tepki:
- İstatistiklere, örneklere girmek.
- “Hayır, herkes yapmıyor” diye tartışmak.
- Kendini haklı çıkarmaya çalışmak.
Gerçek İyi İnsanın Duruşu:
Toplumsal baskıya boyun eğme. Kişisel standartlarını netleştir.
Etkin Tepki Cümleleri:
- “Herkesin yapması, doğru olduğu anlamına gelmez.”
- “Benim prensiplerim bunu kabul etmiyor.”
- “Sen ‘herkes’ adına konuşamazsın, ben böyle düşünmüyorum.”
DEDİKODU YAPMAYA ÇALIŞAN/KÖTÜLEMEYE ORTAK TUTAN KİŞİYE KARŞI
Durum: “Duydun mu, filanca şöyle yapmış… Sence de korkunç değil mi?” Diyerek sizi başkasını yargılamaya ve olumsuz konuşmaya davet ediyor.
Yanlış Tepki:
- Katılıp dedikoduyu sürdürmek.
- Sessizce dinlemek (onay gibi algılanır).
- “Doğru mu öyle?” Diye sorup dedikoduyu beslemek.
Gerçek İyi İnsanın Duruşu:
Dedikodu zincirini kendinde kır. Nazikçe yönünü değiştir veya net bir şekilde durdur.
Etkin Tepki Cümleleri:
- “Onun hakkında konuşmak istemiyorum.”
- “Bu konuda bir bilgim yok, yorum da yapmayayım.”
- “Belki de duyduğun doğru değildir, konuyu değiştirelim mi?”
GERÇEK İYİ İNSANIN ALTIN FORMÜLÜ
Gerçek iyi insan:
- Naziktir ama ezilmez
- Sakin ama silik değildir
- Suskun ama tepkisiz değildir
- Merhametlidir ama sınırlarını çiğnetmez
- Kötülüğe benzemez ama kötülüğü durdurur
İyilik; herkese katlanmak değil,
haddini bilmeyene haddini, edebi bozmadan bildirebilmektir.
GERÇEK İYİNİN "OLMAZSA OLMAZ" 3 ZIRHI
- Açıklama Yapmama Hakkı: Birine "hayır" dediğinizde veya bir sınırı hatırlattığınızda, bunun nedenini dakikalarca anlatmak zorunda değilsiniz. Açıklama, manipülatöre pazarlık payı verir. Netlik yeterlidir.
- Sessizliğin Gücü: Bazen en etkin tepki, hadsiz bir sözden sonra gözlerinin içine 3 saniye sessizce bakıp başka bir konuya geçmek veya ortamdan uzaklaşmaktır. Sessizlik, muhatabı kendi saçmalığıyla baş başa bırakır.
- Duygusal Mesafe: Kötü niyetli insanın "anormal" dediği şeyi üzerinize almamaktır. O kişi bir ayna değil, sadece bir projeksiyon cihazıdır; yansıttığı şey sizin değil, kendi iç dünyasının karanlığıdır.
Gerçek iyi insan, bir "paspas" değil, bir "DİK DURUŞ “tur. Üzerine basılan değil, haksızlığa karşı dimdik duran ve sarsılmayandır.
GERÇEK İYİLİĞİN PRATİK MİMARİSİ
Gerçek iyilik, stratejik bir nezaket ve bilinçli bir duruştur. Özü şu üç temel üzerine kuruludur:
1. Farkındalık: Durumu ve niyeti hızla okuyabilmek.
2. Dürüstlük: Kendine ve karşındakine karşı net olmak.
3. Cesaret: Çatışmadan kaçmak yerine, onurlu bir yüzleşmeyi göze almak.
Altın Kural: Tepkinizin tonu, içeriğinden daha önemli olabilir. Soğukkanlı, alçak sesli, dik duruşlu ve göz teması kuran bir tavır, bağıran bir tepkiden çok daha güçlü ve durdurucudur.
Unutma:
Kötülük, çoğu zaman iyiliğin sessizliğinden ve pasifliğinden güç bulur. Gerçek iyi insan, bu gücü ona vermez.
Dingin bir nehir gibi sakindir, ama önüne çıkan her şeyi aşındıracak kadar da kararlı.
Unutma ki;
Furkan ile hakkı bâtıldan ayıramayanın
basireti zamanla körelir.
Ferasetten mahrum kalan,
gördüğünü sanır ama hakikati ıskalar.
Olayların arkasındaki hakikati göremez;
Hikmetle yoğrulmayan bilgi,
insanı yükseltmez; yalnızca yük olur.
İzan ise;
aklı kibirden, kalbi savrulmaktan koruyan, dengeleyen
son ölçü, son denge, son terazidir.
Ve bil ki;
Önyargısız, samimi ve cesurca sorgularsan,
hakikat sana bilgi olarak değil,
hikmet olarak sunulur.
Bu yolculukta seni ileri taşıyacak olan;
ne kalbin tek başına sesi
ne de aklın kuru hesaplarıdır.
Seni hakikate ulaştıracak olan,
kalbin sesiyle aydınlanan bir akıl,
aklın ışığıyla derinleşen bir kalptir.
—
erolyazıcı /abbeyt♥️
hakikat yolunda bir yolcu
28.01.2026, çarşamba
—
Siz ne düşünüyorsunuz?
Paylaşın…
belki bir cümleniz, başka bir gönülde
bir kapıyı aralar.
Yorumlarınızı aşağıya bekliyoruz.
Teşekkürler, sevgiler, saygılar…
Yazarın Diğer Yazıları
Yorumlar
- Erol Yazıcı
TEŞEKKÜRLER METİN ÖZDOĞAN - SEVGİLER [17:57, 28.01.2026] ŞAİR METİN ÖZDOĞAN EYÜP: En iyi tutum sabır
- Erol Yazıcı
TEŞEKKÜRLER AYTEN TÜRKYILMAZ - SEVGİLER [16:51, 28.01.2026] E AYTEN TÜRKYILMAZ AVRUPA: İyi insan asla güçten beklenmez gücü olanın yanında durmaz ,kısacası zalimin değil mazlumun haklarını savunur.
