Zamanın Kutsallaştırılması Üzerine...
Zamanın Kutsallaştırılması Üzerine...
Allah’ın günlere kutsiyet atfettiğine dair ne bir ayet vardır ne de bir ilahi emir. Buna rağmen, insanlık tarih boyunca belirli günlere anlamlar yükleyip onları “kutsal” ilan etmiştir. Müslümanlar için cuma, Hristiyanlar için pazar, Yahudiler içinse cumartesi… Oysa bunların hiçbiri Allah’ın istediği şekilde belirlenmiş değildir.
Kur’an’da geçen “cuma” kelimesi bir günün adı değil, “toplanma” anlamına gelen bir fiildir. Yani “cuma” toplanma eylemini anlatır; belli bir takvim gününü değil. Fakat zamanla bu anlam daralmış, “cuma günü”ne indirgenmiştir. “Sebt” kavramı da böyledir; Yahudilerin dinlenme günüdür, sonradan “cumartesi”ye çevrilmiştir.
Gerçekte Allah, “şu gün kutsal, şu gün değil” dememiştir. Çünkü günleri, ayları, yılları insanlar icat etmiştir. Takvim dediğimiz şey tamamen insan yapımı bir düzenlemedir. Milattan önce yaşayan bir insan, bugün kullandığımız takvime göre ne zaman doğduğunu, ne zaman öldüğünü bilemezdi. “Milattan önce” ve “milattan sonra” gibi kavramlar bile insanın zamanı kontrol etme çabasından doğmuştur.
Hatta son peygamberin yaşadığı dönemde bile bugünkü anlamda tarih bilinci yoktu. Ne “600 yılı” vardı ne de “7. yüzyıl” diye bir kavram. Zamanı ölçmek, bölmek ve isimlendirmek, tamamen insanın işidir. Sonra da bu icatlara kutsiyet atfettik.
Bir düşünün, eğer bir dünya lideri yarın çıkıp takvimi kökten değiştirse, o zaman ne cumanız kalır, ne pazarınız, ne cumartesiniz. Yeni bir takvimle birlikte tüm kutsal günleriniz anlamını yitirir. Demek ki kutsal olan günler değil, insanların o günlere yüklediği anlamlardır.
Ama insan, anlam üretmeden duramaz. Ve şeytan da boş durmaz. İnsan, her günkü ibadetini aksatabilir ama “kutsal” saydığı cuma namazını asla kaçırmaz. Yahudiler ve Hristiyanlar da kendi “kutsal” günlerine aynı hassasiyetle sarılır. Hepsi, aynı yanılgının içindedir: o günü kaçırırlarsa affedilmeyeceklerini sanırlar.
Oysa Allah, zamanı değil, insanı sorumlu tutar. Zaman sadece akar; biz ona isimler verir, sınırlar çizer, kutsiyet yükleriz. Aslında kutsadığımız şey, kendi uydurduğumuz düzenin kendisidir.
Bugün insanlık, takvimin esaretindedir. Zamanın hükmü altındayız ama unuttuğumuz bir gerçek var: Zaman ilahi değil, insani bir kurgudur. Ve insan, kendi kurduğu düzenin içinde kendini unuttuğunda, kutsallığı da saptırmış olur.
Yazarın Diğer Yazıları
Yorumlar
- Abdulkerim NARMANLI
Değerli hemşehrim: Bu yazı bana şunu hatırlattı. Babam öldüğünde yanında değildim. Kardeşim yanındaydı, Sordum Babam son ne dedi? Anlattığı şu: benden su istedi, Kafasını yastığa koyacağı anda şunu demiş: Herhalde GÜNEŞİ GÖREMEYECEĞİM O gün bugun onu düşünüyorum demekki güneşi görmekte bir lütüfmüş buana kadar lütüf olduğunda haberim yoktu: Güneşi görmenin lütüf olduğunu Babamın son öğretisi Hatırlatma da siz yaptınız.. Teşekkürler
