Mapus Damından Notlar – On Dokuzuncu Gün
Mapus Damından Notlar – On Dokuzuncu Gün
Bugün iki değerli mapus arkadaşımdan ayrılıyorum. Meydancımız Halil ile genç arkadaşım Doğukan, koğuş değişikliği istemişler. Her ikisiyle de vedalaşmak zor geldi. İnsan, mapusta bile bağ kuruyor; duvarlar dostluğu engelleyemiyor.
Her ikisiyle de sivilde görüşmeyi isterdim doğrusu. Bu insanlar, burada karanlığın içinde bile ışığın nasıl yanabileceğini gösterdiler bana.
Doğukan, altı yıl mahkûmiyetin ardından hâlâ insan kalabilmeyi başarabilmiş biriydi. Traşımı yapar, bel ağrımla ilgilenir, “abi kahve içer misin?” derdi sık sık. Özellikle akşam saatlerinde yaptığı ikramlar, insanın burada hâlâ insan olduğunu hatırlatıyordu. Dama maçlarında çoğu kez beni yendi; kerata iyi oynuyordu.
On yedisinde mahkûm olmuş, ama cezaevi ona çok şey öğretmişti. İlaçların prosedürünü ezbere bilirdi; bana doktor gibi anlatırdı.
Bir gece, herkes uyuduğu vakit karanlıkta kitap okurken yanıma geldi. “Abi sende bir krem vardı, neydi o?” dedi.
Ben de dayanamadım, “Kerem Aktürkoğlu” dedim.
O an öyle güldük ki, ses çıkmasın diye yorganlara gömüldük. Ama o kahkaha, duvarların arasından bile özgürlüğe karıştı sanki.
Camus’nün dediği gibi, absürtlüğün ortasında gülmek bir başkaldırıdır. O gülüş, hayata yeniden “evet” demekti.
Doğukan Tuzla Yayla’da oturuyormuş. Çocuk kalpli biriydi.
Meydancımız Halil ise bambaşka bir ruha sahipti. Hizmet etmeyi severdi; durmadan çalışır, herkese yetişmeye çalışırdı.
Perşembe akşamları Kur’an okurdu; biz de sessizce dinlerdik. Cezaevinde öğrenmiş okumayı.
Başını hep sıfıra vurdururdu; sade, vakur bir hali vardı.
Ama bazen geçmişiyle ilgili garip şeyler söylerdi. “Ailem bana evli olmadığımı söylüyor ama benim çocuklarım var, onlar benden saklıyorlar,” derdi.
Sonra bana da dönüp “Seni bir yerden tanıyorum,” derdi ama hatırlayamazdı.
Bir gün fark ettim ki, bu cümleyi başkalarına da söylüyormuş. Demek ki belleği gidip geliyordu.
İnsanın hafızası, zamanla kendini korumak için bazı kapıları kapatıyor galiba. Bergson’un dediği gibi, bellek sadece hatırlamak değil, bazen unutarak da yaşamak demektir.
Burada insan, kendi sınırlarını daha net görüyor. Sağlığını, aklını, sabrını, hatta gülüşünü test ediyor.
Halil’in unutkanlığı, Doğukan’ın olgunluğu, benim gözlemimle birleşince, insanın aslında ne kadar kırılgan ama aynı zamanda ne kadar dirençli olduğunu anlıyorum.
Stoacıların dediği gibi, bizi sarsan olaylar değil, onlara verdiğimiz anlamdır.
Biz burada yaşadıklarımızı acı olarak değil, insanın dayanma gücünün bir ölçüsü olarak görüyoruz.
Kolay değil yaşamak, hele mapusta hiç kolay değil. Ama insanın içinde bir direnç tohumu var; o tohumun adı “insan kalmak.”
Bu iki arkadaşımı ne kadar takdir etsem az. Umuyorum sivil hayatta bir gün yine karşılaşırız.
Belki bir kahvede, bir parkta, ya da bir gün bir yürüyüş yolunda…
Belki o zaman bir kahve daha içer, bir dama maçı daha yaparız — ve yine güleriz, duvarların ötesine geçerek.
