Mapus Damından Notlar – Dokuzuncu Günüm
Mapus Damından Notlar – Dokuzuncu Günüm
Üç gün diye girdiğim mapushanede dokuzuncu günüme zoraki de olsa girmiş bulunmaktayım. İnsan içeride zamanın akışını kaybediyor; üç gün üç aya, üç ay üç yıla dönüşebiliyor. Dışarıda saniyeler koşarken içeride vakit, ağır ağır yürüyen yaşlı bir dede gibi ilerliyor.
Yeni koğuşumda kafamın uyuştuğu arkadaşlar çıktı karşıma. Aralarında yetmiş sekiz yaşında bir mahkûm var: Mehmet amca. Biz ona “dede” diyoruz. İlk karşılaştığımda elini öpmek istemiştim, babamın elini öper gibi… Lakin izin vermedi. Bu yaşta bir mahkûmun varlığı beni şaşırtmıştı. İnsana şunu düşündürüyor: “Demek ki insan, hangi yaşa varırsa varsın, hayatın yanlış bir anına takılabiliyor.” Onu suçundan ötürü değil, sabrından ötürü saygıyla dinliyorum. Benim için sabır, burada en büyük özgürlük göstergesi.
Mehmet amca tüccarlık yapmış. Volta atarken benden genç adımlar atıyor. Kendi gençliğimdeki aceleciliği, onun ihtiyarlığında görebiliyorum. Belki de yaş dediğimiz şey, sadece bedende birikir; ruhta değil. Ruh, adımlarını genç tutmayı bilenin elinde daima diri kalır.
Koğuşta bir de meydancı vardı. Başını sıfıra vurdurmuş, perşembe akşamları Yasin, Tebareke, Fetih, İhlas, Felak, Nas ve Fatiha okurdu. Kur’an okunurdu ama anlamı hep gölgede kalırdı. Mealini istesem de kimse yanaşmazdı. Oysa anlamını bilmediğimiz söz, sadece havada yankılanan bir ses değil midir? Din, anlamla bağını kaybettiğinde insanı özgürleştirmek yerine esir eder. Belki de bu yüzden “sapık” yaftası kolayca yapıştırılır. İnsan, soru sormaya cesaret ettiğinde yaftalanmaya da razı olmalıdır.
Gençten bir arkadaşım vardı: Doğukan. Henüz on yedi yaşındayken bir arkadaşını yirmi yerinden bıçaklayıp öldürmüş. Şimdi yirmi üç yaşında. Gençliğinin oyunlarını değil, bir öfke anının ağır yükünü sırtlıyor. Onunla dama oynardık. Çoğu zaman beni yenerdi, ama ben de az savaşmadım. Dama taşlarıyla yaptığımız hamleler, sanki hayatın hamlelerini de hatırlatıyordu. Yanlış bir hamle, bir ömür süren esaret. Doğukan’ın kaderi de böyleydi.
Bir de Adem vardı. Otuzlarında… Mapustan izinde kaçmış ama yüz tarama sistemine ve mobese kameralarına yakalanıp geri dönmüş. Teknolojinin her sokak başında gözü var. Bu çağda suç işlemek, gerçekten de akıl tutulmasıdır. Fakat insanın aklı bazen en çok da nefsiyle boğuşurken tutulur.
Koğuş ağası Mehmet’in günleri şimdilik huzurlu. Ama ağalığının sallantıya gireceği, onun henüz bilmediği bir sır gibi odanın köşelerinde dolaşıyor. Bizim sabrımız ise onun eski bilgi yarışmalarını tekrar tekrar izletmesiyle tükeniyor. Sanki zaman, içeride hep aynı soruları soruyor bize; ama bizden farklı cevaplar bekliyor.
Burada öğrendiğim en önemli şeylerden biri şu oldu: İnsan, suçluyu suçundan değil, sabrından, dayanıklılığından ve insan kalabilme mücadelesinden ötürü değerlendirmeli. Çünkü mapus damında herkes, insanlığının kırılgan bir sınavını veriyor.
