MESLEKİ EĞİTİM ve TÜRKİYE (1)
Ülkemizin eğitim öğretim faaliyetlerinde yeterli düzeyde ve yeterli donanımda mesleki eğitim öğretim faaliyetinin sürdürüldüğü söylemek doğru olmaz, gelişmiş ülkelerin İnsan kaynağı, ülkemizin insan kaynağı ile boy ölçülemez iken, gerçekçi ve doğru bir eğitim öğretim organizasyonu yapamamanın sıkıntısı yaşanırken geleceğe umutla bakamamanın hezeyanı “aksini kanıtlayan somut deliller olsa bile değiştirilemeyen, mantık dışı, sabit ve yanlış inanışlardır” yaşanmaktadır.
Mesleki eğitim; “ülkelerin en önemli zenginliği olan “beşeri sermayelerini ” geliştirerek sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmak için çok önemli katkı sağlar, nitekim mesleki eğitimin bu önemli rolünün farkında olan ülkeler, uzun süredir mesleki eğitim sistemlerini daha erişilebilir ve nitelikli kılmak amacıyla önemli adımlar atıyorlar. Dolayısıyla mesleki eğitim hakkındaki küresel tartışmalar ve mesleki eğitimi güçlendirmek için yapılan çağrılar pek yeni sayılmaz, ülkemizde de Kalkınma Planları başta olmak üzere birçok üst politika belgesinde mesleki eğitimin önemine vurgu yapılırken atılması gereken adımlara dair öneriler dile getiriliyor.” (Mahmut Özer) Siyaset kurumu gerek kalkınma planlarında ve gerekse politika belgelerinde mesleki eğitimin önemine vurgu yaparken atılması gereken adımlara dair öneriler dile getirilirken, sorunun çözümünde bir arpa boyu yol alamamak düşündürücüdür. Bu çözümsüzlüğün MEB bürokrasisinin çarklarında vücut bulduğunu söylemek yanlış olmaz sanırım.
Ülkemizin Mesleki Eğitim İle İmtihanı -Mesleki eğitim; ülkemizde eğitime ilişkin tartışmaların başında gelmektedir. Özellikle Mesleki Eğitim Öğretim programlarına katsayı uygulamasından sonra mesleki eğitim; tüm eğitim tartışmalarının odağını oluşturmuş ve ilgili tüm kesimler tarafından iyileştirilmesi ile ilgili çok sayıda çalışma gerçekleştirilmiştir. Meslek liselerinde katsayı uygulaması, 2013 yılından itibaren tamamen kaldırılarak tüm lise türleri için 0,12 standart Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP) katsayısı getirilmiştir. Mezunlar, kendi alanlarındaki 2 yıllık ön lisans programlarına geçişte ek puan (0,06) avantajından faydalanırken, 4 yıllık lisans bölümleri için ek puan uygulaması kaldırılmıştır.
Meslek Okulları Katsayı Uygulaması Detayları: Güncel Durum (2013 Sonrası): Tüm lise mezunları (Meslek, Anadolu, Fen vb.) için OBP, 0,12 katsayısı ile çarpılarak sınav puanına eklenir. Ek Puan Uygulaması (Önlisans): Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi mezunları, YKS ile kendi alanlarındaki ön lisans (2 yıllık) programlarına yerleşirken, 0,06 ek katsayı avantajı kullanabilirler. 4 Yıllık Lisans: Meslek liselilerin 4 yıllık lisans programlarına geçişlerinde ek puan uygulaması kaldırılmıştır. Eski Mezunlar: 2012 ve öncesinde meslek lisesine kayıt yaptıranlar için eski katsayı kuralları devam etmektedir.
Bu düzenlemeler, meslek lisesi öğrencilerinin kendi branşlarında eğitimlerine devam etmelerini teşvik etmeyi amaçlamaktadır.
Mesleki eğitim merkezleri tüm illerde bulunmaktadır. En az ortaokul mezunu olan adaylar yıl boyunca kayıt yaptırabilir. 193 farklı dalda başvuru yapılabilmektedir. Haftada 1 gün okulda teorik, 4 gün ise işletmelerde beceri eğitimi verilmektedir.
Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM), ortaokul mezunu genç ve yetişkinlere, haftada 1 gün okulda teorik, 4 gün işletmelerde pratik eğitimle meslek öğreten, 4 yıllık program sonunda ustalık belgesi ve lise diploması veren Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı kurumdur. Öğrenciler eğitim süresince maaş alır ve sigortalanır.
Mesleki Eğitim Merkezlerinin Temel Özellikleri:
· Eğitim Modeli: Pratik ağırlıklıdır; öğrenciler işletmelerde işbaşında eğitim görür.
· Süre ve Belge: 4 yılsonunda "Ustalık Belgesi" ve fark derslerini tamamlayarak "Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Diploması" alınabilir.
· Kayıt Şartları: En az ortaokul mezunu olmak, kayıt için yaş sınırı yoktur.
· Maaş ve Sigorta: 9-11. sınıflar asgari ücretin en az %30'u, 12. sınıflar ise en az %50'si kadar maaş alır. İş kazası ve meslek hastalığı sigortası devlet tarafından karşılanır.
· Başvuru: Yıl boyu kayıt yaptırılabilir.
· Kapsam: 181-193 farklı dalda eğitim verilmektedir.
Avantajları:
· Genç yaşta iş hayatına atılarak usta-çırak ilişkisiyle meslek öğrenilir.
· Eğitim alırken düzenli gelir elde edilir.
· Kendi iş yerini açma hakkı (ustalık belgesi) kazanılır.
· Lise diploması ile yükseköğretime başvurma hakkı doğar.
Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) ve Endüstri Meslek Lisesi (EML),MESEM öğrencileri haftada 1 gün okulda teorik, 4 gün işletmede pratik eğitim aldığı ve maaş aldığı 4 yıllık çıraklık/ustalık odaklı bir sistemdir. Endüstri Meslek Liseleri (EML) ise tam gün okul eğitimi ve atölye odaklı, daha akademik ve teknik ağırlıklı 4 yıllık lise diploması veren kurumlardır.
Temel Farklar:
· Eğitim Yeri ve Zamanı: MESEM'de ağırlıklı eğitim iş yerindedir (4 gün işletme, 1 gün okul). Meslek Liselerinde (EML) eğitim okulun atölye ve dersliklerinde yoğunlaşır.
· Kayıt ve Giriş: MESEM'e kayıt için en az ortaokul mezunu olmak yeterlidir ve yıl boyu başvuru yapılabilir. Meslek liselerine (EML) genellikle LGS puanı ile girilir.
· Maaş ve Sigorta: MESEM öğrencileri 9. sınıftan itibaren maaş alır ve iş kazası/meslek hastalığı sigortaları devlet tarafından karşılanır. Meslek liselerinde (EML) maaş genellikle staj döneminde (12. sınıfta) başlar.
· Mezuniyet Belgeleri: MESEM mezunları kalfalık/ustalık belgesi ve lise diploması alır. Meslek lisesi (ML) mezunları teknik lise diploması ve iş yeri açma belgesi alır.
Özetle; doğrudan iş hayatına atılmak, çalışırken kazanmak isteyenler için MESEM, daha akademik bir eğitim ve teknik donanım öncelikli olanlar için Endüstri Meslek Lisesi (EML) daha uygundur. “araştırma int.”
Ülkemizde mesleki eğitim faaliyetlerinde, MESEM ve EML olmak üzere iki farklı sistem ile sanayi, hizmet ve bilişim iş kollarına eğitimli iş gücü arzı sağlanmaktadır. Bütün bu faaliyetlere rağmen İş Dünyasının eğitimli iş gücü temininde sıkıntılar yaşadığını yine iş dünyası tarafından ifade edilmesi bu alana daha fazla önem verilip yatırım yapılması gerekliliğini ortaya koymaktadır.
devam edecek