DEDİKODU
Birisi sana gelir de "Filan kimse sana şöyle şöyle yaptı. Senin hakkında şöyle şöyle dedi." derse, sana altı şey vacip olur.
Birincisi: Onun sözlerinin doğruluğunu kabul etmemektedir. Zira Ehl-i İslâmca, koğucuların şahitliği makbul değildir. Hem Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:
"Ey iman edenler, eğer bir fâsık size bir haber getirirse onu tahkik edin. Hemen doğruluğuna inanıvermeyin. Olur ki, bilmeyerek bir kavme sataşırsınız da yaptığınıza pişman olursunuz." (Hucurât, 6)
İkincisi: Onu böyle laf getirip götürmekten men etmektir. Zira haram olan şeyden kaçındırmak vaciptir. Nitekim şânı yüce olan Allah buyurur:
"Siz Müslümanlar, insanlar için ortaya çıkarılmış en hayırlı bir ümmetsiniz. Zira siz, iyiliği emreder kötülüğü men edersiniz, insanları kötülükten vazgeçirmeye çalışırsınız." (Âl-i İmran, 110)
Üçüncüsü: Koğuculuk yaptığından ötürü ona Allah için öfkelenmektir. Zira bu hareketiyle o bir âsîdir. Âsîlere öfkelenmek ise vaciptir. Zira şânı yüce olan Allah ona öfkelenmektedir.
Dördüncüsü: Kendisinden laf getirilen mümin kardeşin hakkında hemen sû-i zan yapmamaktır. Zira bir Müslüman hakkında sû-i zanda bulunmak haramdır. Nitekim şânı yüce olan Allah buyurur:
"Ey iman edenler, zannın birçoğundan kaçının. Zira bazı zan vardır ki günahtır." (Hucurât, 12)
Beşincisi: Kendisinden sana laf getirilen o Müslüman kardeşin hakkında tecessüs etmemektir. Şüphesiz ki şânı yüce olan Allah tecessüsten, yani ötekinin-berikinin kusurlarını araştırmaktan men etmiştir. Nitekim şöyle buyurur:
"Birbirinizin kusurunu araştırmayın." (Hucurât, 12)
Altıncısı: Nasıl ki bu koğucunun yaptığı hoşuna gitmediyse, senin de ona benzer şeyler yapmaman, yani ondan ona laf getirip götürmemendir.
İnsanı doğru yola götürecek olan ancak Allah'tır.
(Tenbîhü'l-Gâfilîn, c.1, s.190-191)
Sevâd-ı A'zam