Kur’ân-ı Kerim, insan hayatını sayılarla değil emanet bilinciyle ele alır. Mâide Suresi’nin 32. ayeti ise bu yaklaşımın en çarpıcı ifadelerinden biridir. Bir cana kıymanın, bütün insanlığı öldürmekle eş tutulması; adalet, sorumluluk ve vicdan kavramlarını yeniden düşünmeye davet eder. Bu ayet, yalnızca fiili şiddeti değil; zulme zemin hazırlayan suskunlukları, normalleştirilen adaletsizlikleri ve insan hayatını değersizleştiren her tutumu sorgular. Bugün hâlâ geçerliliğini koruyan bu ilahi uyarı, insanlığın hangi tarafta durduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
İNSAN ÖLDÜRMEK
“Bu sebeple İsrailoğulları’na şunu yazdık: Kim bir cana karşılık olmaksızın veya yeryüzünde bozgunculuk çıkarmaksızın bir cana kıyarsa, bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de bir canı kurtarırsa, bütün insanları kurtarmış gibi olur. Andolsun ki, peygamberlerimiz onlara apaçık deliller getirdiler; fakat bundan sonra da onların çoğu yeryüzünde aşırı gitmektedir.” Mâide Suresi 32. Ayet (Diyanet İşleri Başkanlığı Meali):
BİR CANI ÖLDÜRMEK:
İNSANLIĞI KATLETMEKTİR
Kur’an bazen tek bir ayetle bütün çağları yargılar.
Mâide Suresi 32. ayet, bunlardan biridir.
Bu ayet bir hukuk maddesi değil, insanlığın vicdan beyannamesidir.
“Kim bir cana karşılık olmaksızın veya yeryüzünde bozgunculuk çıkarmaksızın bir cana kıyarsa, bütün insanları öldürmüş gibi olur.”
Bu cümle, silahı tutan eli değil yalnızca;
emri veren dili,
alkışlayan kalabalığı,
susarak razı olanları da kapsar.
BİR KİŞİYİ ÖLDÜRMEK, NEDEN BÜTÜN İNSANLIĞI ÖLDÜRMEKTİR?
Çünkü insan bir sayı değil, bir emanettir.
Bir insan öldürüldüğünde yalnızca bir beden toprağa düşmez;
bir umut söner,
bir gelecek yarım kalır,
bir anne yetim,
bir çocuk öksüz kalır.
Ve asıl ağır olan şudur:
öldüren kadar, alışan da suçludur.
Bugün haber bültenlerinde sayılara dönüşen ölümler,
yarın bizim vicdanımızın cenazesidir.
BOZGUNCULUK: SADECE SİLAHLA MI OLUR?
Ayet açık konuşur:
“Yeryüzünde bozgunculuk.”
Bozgunculuk yalnızca bomba değildir.
Adaleti çürütmek bozgunculuktur.
Fakiri ezmek bozgunculuktur.
Gücü kutsayıp mazlumu susturmak bozgunculuktur.
Bir insanın hayatını değersizleştiren her sistem bozguncudur.
Ve her bozgunculuk, yeni ölümlerin zeminidir.
SUSANLAR, NEREDE DURUYOR?
Kur’an “öldüren” derken sadece tetiği çekenleri mi kastediyor?
Hayır.
Zulme susan,
haksızlığa göz yuman,
“bana dokunmayan yılan bin yaşasın” diyen herkes
bu ayetin karşısında masum değildir.
Çünkü bir can kurtarılabilecekken susmak,
öldürmeye ortak olmaktır.
BİR CANI KURTARMAK:
İNSANLIĞI DİRİLTMEKTİR
Ayetin ikinci kısmı daha da ağırdır:
“Kim de bir canı kurtarırsa, bütün insanları kurtarmış gibi olur.”
Bu, bize şunu söyler:
Bir kişi bile dünyayı değiştirebilir.
Bir mazlumun elinden tutmak,
bir haksızlığa “dur” demek,
bir gencin umudunu hayatta tutmak
insanlığı ayağa kaldırmaktır.
SON SÖZ
Bugün tarafsızlık diye pazarlanan şey,
aslında zulmün konforudur.
Mâide 32 bize şunu soruyor:
Sen insanlıktan yana mısın, yoksa sessiz çoğunluktan mı?
Çünkü bu çağda mesele şudur:
Ya bir canı kurtaranlardan olacağız,
ya da insanlığın cenazesinde susarak saf tutanlardan.
Seçim hâlâ bizim.