AHİLİK TEŞKİLATI :
AHİLİK, 13. yüzyılda Anadolu'da kurulmuş
bir esnaf teşkilatıdır.
Ahilik, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde Anadolu'da yaşayan halkın sanat, ticaret, ekonomi gibi çeşitli meslek alanlarında yetişmelerini sağlayan, onları ahlaki yönden yetiştiren, çalışma yaşamını iyi insan meziyetlerini esas alarak düzenleyen bir örgütlenmedir.
Günümüzün 'Esnaf Odaları'na benzer bir işlevi olan Ahilik iyi ahlâkın, doğruluğun, kardeşliğin, yardımseverliğin kısacası bütün güzel meziyetlerin birleştiği bir sosyo-ekonomik düzendir.
Anadolu'da,
"AHİLİK TEŞKİLATI" nı
'Ahi Evran' kurmuştur.
Asıl adı 'Mahmut bin Ahmet' olan Ahi Evran; 1171 yılında Azerbaycan'ın Hoy şehrinde doğmuştur. Anadolu'da pek çok şehirde bulunan Ahi Evran; Hacı Bektaş-ı Veli ve Mevlana Celâleddin-i Rumi ile aynı çağın bilgesidir.
Padişahlar ve diğer yöneticiler de 'Ahilik Teşkilâtı'nı destekleyerek gelişmesini istemişlerdir.
Türk milletinin temel değerlerinden olan 'Ahilik' insanlar arasındaki ticaret ve toplumsal ilişkilerde dürüstlük, güvenilirlik, iş ve meslek ahlâkına saygı, hak ve hukuka riayet etme, saygılı, şefkatli, güler yüzlü olma gibi ilkeleri esas almış bir yaşam tarzıdır.
Ahiliğin amaçları ;
Zenginle fakiri, üretici ile tüketici, emek ile sermaye, halk ile devlet arasında iyi ve sağlam ilişkiler kurarak “Sosyal Adaleti” gerçekleştirmek olan Ahilik, bu amacına, sağlam bir teşkilatlanma modeli ve köklü bir eğitim sistemi aracılığıyla ulaşmaya çalışmıştır. 'Ahilik Teşkilatı'
gençlerin iyi yetişmesini ve meslek kazanmasını sağlamıştır.
Ahilik teşkilatında, Ahi Evran tarafından temellendirilen
32 temel meslek kolu bulunmaktadır. Dericilik (debbağlık) başta olmak üzere; terzi, demirci, marangoz, sütçü, çiftçi, fırıncı, ayakkabıcı ve kazzaz (ipekçi) gibi sanayi ve zanaat dalları, usta-çırak ilişkisi içinde sıkı bir ahlâk ve kalite standardıyla (kalite kontrol/kalite yönetim) yürütülmüştür.
Ahiler, bulundukları şehirlerde hem ekonomik gelişmeyi sağlamış hem de toplumsal huzurun korunmasına katkıda bulunmuştur. Bu teşkilat, adeta bir sosyal güvenlik ağı gibi çalışmış, muhtaçlara yardım etmiş, işsiz kalanlara iş bulmuş ve zanaatkârlar arasında dayanışmayı pekiştirmiştir.
Ahilik, sadece bir mesleki örgütlenme değil, aynı zamanda belirli ahlaki ve etik değerler üzerine kurulmuş bir yaşam felsefesidir.
Ahiliğin en önemli ilkeleri üç kapalı, üç açık kuralıyla özetlenir:
Üç Şeyden Uzak Durmak:
Elini kapalı tut: Hırsızlıktan, haramdan ve başkasının malına göz dikmekten sakın.
Belini kapalı tut: Nefsine hâkim ol, namus ve iffetine sahip çık.
Dilini kapalı tut: Kimseyi kötülememek, yalan söylememek ve dedikodudan uzak durmak.
Üç Şeyi Açık Tutmak:
Elini açık tut: Cömert ol, muhtaçlara yardım et ve hayır işlerinde bulun.
Kapını açık tut: Misafirperver ol, evini ve gönlünü herkese aç.
Sofranı açık tut: Yemeğini ve rızkını başkalarıyla paylaş.
Bu ilkelerin yanı sıra, Ahilikte dürüstlük, doğruluk, yardımlaşma, misafirperverlik, eşitlik ve hoşgörü gibi değerler de büyük önem taşır. Ahilik felsefesine göre, bir usta, çırağını sadece mesleki olarak değil, aynı zamanda ahlaki olarak da yetiştirmekle yükümlüdür. Bu sistemde, "el sanatları göz nurudur" ve "meslek kutsaldır" inancı hakimdir. Ahilik, bu ilkeler sayesinde yüzyıllar boyunca Anadolu'da toplumsal huzuru, mesleki kaliteyi ve ticari dürüstlüğü sağlamıştır.
Ahi ahlâkı ile yetişmiş olan Osmanlı esnaf ve sanatkârlarında dürüstlük her şeyden önce gelirdi. Haksız kazancı elde etmek bir yana kendisi ve ülkesi hakkında herhangi bir kötü düşünceye neden olacak en ufak bir harekete müsaade edilmezdi.
AHİLİK İLKELERİ :
* İyi huylu ve güzel ahlâklı olmak.
*İşinde ve hayatında güvenilir olmak, kin, hasetlik ve gıybetten kaçınmak.
*Ahdinde, sözünde ve sevgisinde vefalı olmak.
*Gözü, gönlü ve kalbi tok olmak.
*Hataları yüze vurmamak .
*Sözünü bilmek, Sözünde Durmak.
*Dostluğa Önem Vermek, tevazu sahibi olmak.
*Şefkatli, merhametli, adaletli, faziletli, iffetli ve dürüst olmak.
*Cömert, ikram ve kerem sahibi olmak.
Ramazan ayını idrak ettiğimiz bu günlerde;
Bu mübarek aylar hürmetine; Salih İnsan olmanın faziletlerinden olan, bu güzel değerli hasletlere sahip olmayı Allah herkese nasip etsin inşAllah..
Nurcan Ercan Baki