Pendik Gazetesi
Pendik Gazetesi

TBMM’nin Sivil Kökenli İlk Başkanı: Abdülhalik Renda (1881 – 1957)

Halik Renda 1924 yılında gerçekleşen mübadelede Yunanistan’dan gelerek Pendik’e yerleşmiştir. (Pendik’te bir caddeye ismi verilmiştir.) TBMM Başkanlığı’na kadar yükselmiş seçkin bir isimdir.

TBMM’nin sivil kökenli ilk başkanı olan Abdülhalik Renda, 29 Kasım 1881‘de Yanya’da doğdu.

İstanbul’daki Mülkiye Mektebini (Siyasal Bilgiler Fakültesini) 1903 yılında bitirdi. İlk görevi Rodos İdadisinde öğretmenliktir. Bir yıl sonra yöneticilik mesleğine Ege Adaları ve Yanya ili maiyet memurluğu ile başladı. Çeşitli Balkan ilçelerinde kaymakamlık, Siirt’te mutasarrıflık, Bitlis, Kastamonu ve Halep’te valilik yaptı.

1917‘de kısa bir süre Dahiliye Nezareti (İçişleri bakanlığı) müsteşarlığına getirildi. Ardından yine Halep valiliğine gitti. 1918 yılında Bursa valiliğine atandı ise de oraya varamadan görevinden alındı. Bu sırada Birinci Dünya Savaşı bitmişti. Malta’ya sürüldü. 1921‘de Malta’dan döndükten sonra İktisat ve Dahiliye Nezaretlerinin müsteşarlığına getirildi.

İkinci TBMM’ne Çankırı Milletvekili seçildiğinde son yöneticilik görevi olan İzmir Valiliğini yürütüyordu. Abdülhalik Renda, 2 Ocak 1924 – 3 Mart 1926; 13 Temmuz 1926 – 31 Ekim 1927 ve 25 Aralık 1930 – 3 Şubat 1934 tarihleri arasında Maliye, 2 Kasım 1927 – 25 Aralık 1930 tarihleri arasında da Milli Savunma bakanlıklarında bulundu.

2 Kasım 1927 -16 Ocak 1928 sırasında da Bahriye Vekaleti vekilliğini yerine getirdi. 1934’te Cumhuriyet Halk Partisi Meclis Grubu başkanlığı görevini üzerine aldı.

Kazım Özalp’ın Milli Savunma bakanlığına getirilmesiyle 1 Mart 1935’te TBMM başkanlığına seçildi. 5 Ağustos 1946’ya kadar bu görevde bulundu. Abdülhalik Renda, TBMM Başkanlığından ayrıldıktan sonra Hasan Saka kabinesinde devlet bakanlığına getirilmiş, 1948’de ise görevden ayrıldı.

1 Ekim 1957 tarihinde İstanbul Erenköy’deki evinde saat 20’de öldü. İki gün sonra saat 11’de köşkünden alınan cenazesi, Haydarpaşa köprüsünün başında top arabasına konularak, askerî törenle Haydarpaşa Garı’na getirildi.  Ankara trenine 12.35’te kalkan teslim edildi.

Törene, vali ve belediye reis vekili Kemal Hadımlı, mesai arkadaşlarından Şükrü Kaya, Kâzım Özalp ve diğer dostlarıyla kalabalık bir halk topluluğu katıldı. Cenazesi Cebeci Asri Mezarlığı’nda toprağa verildi.

Hazırlayan: Elif Kırnak

Bildir
0 Yorum
Inline Feedbacks
Tüm yorumları göster
0
Bu paylaşım hakkında düşüncelerinizi öğrenmek isteriz, lütfen bir yorum yapın.x
()
x