Çağdışı Eziyet: Mobbing…!
Çalışma hayatının en sinsi, en yıkıcı ve çağ dışı zulmü olan mobbing, artık sadece ofis koridorlarında bir fısıltı değil; toplumun ve devletin vicdanını kanatan, gittikçe büyüyen derin bir yara haline dönüştü.
Dışarıdan baktığımızda "düzen" kokan bu kurumların içinde, milyonlarca çalışan sessiz bir savaşın kurbanı oluyor.
Adı: Mobbing. Yani modern dünyanın "çağ dışı" işkencesi.
Bu konuda paylaşılan veriler ise kan dondurucu. Ülkemizde yaklaşık 9,5 milyon çalışan, iş yerinde psikolojik tacize maruz kalıyor. Daha da vahimi, bu insanların %76,4’ü mobbinge uğradığını beyan edebilirken, diğer kısmı hiçbir şey yapamadan susuyor.
Neden mi?
Çünkü sistemin onları koruyacağına değil, daha da ezeceğine inanıyorlar maalesef…
Mobbing, sadece huysuz bir yöneticinin kaprisi değildir. İstatistiklere göre; vakaların %57,7’si iş yükü ile baskı oluşturma, %37,4’ü ise kariyer engelleme şeklinde tezahür ediyor. Ne yazık ki mobbing, liyakatsiz yöneticilerin koltuğunu korumak, başarılı olanı sistem dışına itmek ve itaat kültürünü kökleştirmek için kullandığı sistematik bir "silah" haline gelmiş durumda.
Kamu-Özel sektör fatketmiyor..
Kamu kurumlarındaki durum da çok farklı değil. Sağlık çalışanlarından akademisyenlere, ofis çalışanlarından, temizlik görevlilerine kadar geniş bir yelpazede mobbing, bir kanser hücresi gibi yayılıyor.
AK Partili Şamil Tayyar’ın geçtiğimiz günlerdeki sosyal medyadaki bir açıklamasına göre;
Son 50 günde 51, son 5 yılda 450 polisin intiharı, sadece bireysel bunalımlarla açıklanabilir mi? Yoksa bu ölümler, hiyerarşik baskının ve görmezden gelinen mobbing şikayetlerinin bir sonucu olabilir mi?
Bundan emin değiliz.
Dışişleri Bakanlığı bünyesinde de zaman zaman mobbing iddiaları gündeme gelmekte, bu durumun daha çok yurt dışı temsilciliklerinde yoğun çalışma temposu ve baskı ortamında personel mağduriyetlerine yol açabildiği iddia edilmektedir. Özellikle 2024 yılında, iki çalışanın ağır baskı ve mobbing nedeniyle intihar ettiği ve konunun TBMM gündemine bile taşındığı yönünde sosyal medyada iddialar yer almaktadır.
Hal böyle iken her alanda yankılanan bu "sessiz çığlık", bürokrasinin en üst kademelerinden en alt birimine kadar herkesi vicdanen rahatsız etmelidir.
Bir çalışanın performans notunu silah olarak kullanmak, onu sosyal izolasyona mahkum etmek veya haksız iş yükü altında ezmek sadece bir idari kusur değil, düpedüz kul hakkıdır, insanlık suçudur, vicdansızlıktır, ahlaksızlıktır.
Yasalar Yetmiyor…
Hukukumuzda müstakil bir "Mobbing Suçu"nun olmayışı, saldırganları maalesef cesaretlendiriyor. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m. 417) işverene koruma yükümlülüğü getirse de, uygulamada çalışanlar kendilerini devasa bir bürokratik duvarın önünde buluyor. ILO’nun 190 sayılı Sözleşmesi’ni (Çalışma Yaşamında Şiddet ve Taciz Sözleşmesi) toplumun %70’inin duymadığını tahmin edebiliyor musunuz. !
Müstakil bir mobbing yasası çıkmadığı sürece, çalışanlar mekanizmalara güvenmeyecek ve sessiz kalmaya devam edecektir.
Genel Başkanı İlhan İşman olan Mobbing ile Mücadele Derneği gibi kuruluşların onurlu çabaları çok kıymetli; ancak bu yara tek başına sivil toplumla kapanacak gibi görünmüyor. İktidarların en başlıca görevi, liyakati esas alan, amirin keyfiyetini hukukun denetimine açan ve mağduru koruyan bir kalkan oluşturmak olmalı.
Sonuç Olarak...
Yöneticilere çalışanlar adına sesleniyorum: Altınızdaki personelin sessizliği, huzurun değil; korkunun ve tükenmişliğin işaretidir. Şikayet dilekçelerini sümen altı etmek, o zulme ortak olmaktır.
Mobbing bir "işyeri gerginliği" değildir; emeğin, onurun ve en nihayetinde yaşamın çalınmasıdır. Bu çağ dışı uygulamaya son vermek, sadece hukuki bir zorunluluk değil, insani bir borçtur. Unutmayın; adaletin olmadığı iş yerinde sadece korku üretilir, verim değil.
Ama unutulmasın; susmak, o karanlık tablonun büyümesine izin vermektir. Mobbing bir kader değil, liyakatsizliğin getirdiği bir yönetim ayıbıdır. Artık bu çağ dışı uygulamaya "dur" demenin vakti gelmiş de geçmiştir…
Yazımızı Eleanor Roosevelt’in biz sözü ile bitirelim:
"Hiç kimse, sizin izniniz olmadan kendinizi aşağıda hissetmenize
neden olamaz."
