Cumhuriyet Sanayisinin Hafızası Kitaplaştı
Sanayi tarihçisi Rıdvan Şükür, Cumhuriyet döneminin en önemli sanayi kuruluşlarından biri olan Sümerbank’ın iki büyük pamuklu dokuma fabrikasının üretim tarihini kitaplaştırdı.
Araştırmacı yazar, Sümerbank Eskişehir Basma Fabrikası ve Sümerbank Malatya Bez Fabrikasının açılış tarihlerinden özelleştirildikleri güne kadar geçen üretim süreçlerini ayrıntılı biçimde ele aldı.
Şükür, her iki fabrika hakkında hazırladığı kapsamlı çalışmayı iki ayrı kitap olarak aynı anda yayımladı.
Binlerce Sayfalık Üretim Raporu İncelendi
Yıllar süren arşiv taraması sonucunda ortaya çıkan eserlerde, Sümerbank’ın kuruluş felsefesi, üretim verileri, çalışan profili ve fabrikanın bölgesel kalkınmadaki rolü gibi konular detaylı biçimde anlatıldı.
Şükür, yaptığı açıklamada, 1933 yılında kurulan Sümerbank’ın Türkiye’nin ekonomik bağımsızlığına büyük katkı sağladığını belirterek,
“Sümerbank ve onun kurduğu fabrikalar, bu ülkenin sanayi temellerini atan kurumlar olmuştur.” ifadelerini kullandı.
Malatya Bez Fabrikası: Atatürk İmzalı Kararla Kuruldu
Malatya İplik ve Bez Fabrikaları Türk Anonim Şirketi, Sümerbank, Ziraat Bankası ve İş Bankası’nın ortak katılımıyla 26 Eylül 1936 tarihli ve 5367 sayılı kararnameyle, dönemin Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk’ün onayı ile 5 milyon lira sermaye ile kuruldu.
1937’de temeli atılan ve 1939 yılında faaliyete geçen fabrika, kuruluşunun ilk yıllarında 10.000 iğ ve 438 tezgâhla üretim yaptı.
1946’ya kadar özel şirket olarak faaliyet gösteren fabrika, 1 Eylül 1946’da Sümerbank tarafından devralınarak “Sümerbank İplik ve Dokuma Fabrikaları Müessesesi”ne bağlandı.
Eskişehir Basma Fabrikası: Anadolu’ya Renk Katan Üretim
Eskişehir Basma Fabrikası, 1956 yılında çok ortaklı bir şirket olarak kuruldu; ancak yaşanan sermaye sıkıntıları nedeniyle üretime 1965 yılında başlayabildi.
İlerleyen yıllarda hisselerin tamamı Sümerbank’a geçti ve fabrika, Anadolu insanı için milyonlarca metre farklı desen ve renkte basmalar üretti.
Şükür, fabrikanın 40 yıllık üretim geçmişini dönem fotoğrafları, üretim raporları ve belgelerle destekleyerek 400 sayfalık bir kitapta topladı.
Fabrika, 1996 yılında Özelleştirme Yüksek Kurulu kararıyla ihale yoluyla satıldı. Günümüzde, Eskişehir’deki bu tesis farklı bir isim altında üretime devam eden tek eski Sümerbank fabrikası olma özelliğini taşıyor.
“Cumhuriyetin İlk 25 Yılına Damga Vurdular”
Tarihçi Rıdvan Şükür, Sümerbank’ın Türkiye’nin sanayileşme hamlesinde öncü bir rol oynadığını vurgulayarak,
“Sümerbank fabrikaları, Cumhuriyet’in ilk 25 yılına damga vurdu. Bu fabrikaları kuran ve yaşatan herkesi saygıyla anıyorum.” dedi.