Bu ayetler yüzünden dünyada çok büyük tartışmalar çıkmıştır.
“Erkekler kadınlardan üstündür” diye çevrilen ayet
Nisa Suresi 34
Ayetin bir kısmı şöyle çevrilir:
“Erkekler kadınlar üzerinde kavvâmdır.”
Buradaki “kavvâm” kelimesi genelde yanlış anlaşılır.
Kelimenin anlamları:
Koruyan
Sorumluluk alan
Geçimini sağlayan
Birçok araştırmacıya göre ayet üstünlük değil sorumluluk anlatır.
“Kadınların aklı eksiktir” tartışması
Bu ifade Kur’an’da geçmez.
Genellikle şu ayete dayandırılır:
Bakara Suresi 282
Bu ayette şahitlik meselesi anlatılır.
Sebep olarak klasik yorumlarda:
O dönemde ticaretle erkeklerin daha çok ilgilenmesi
Kadınların ticari deneyiminin az olması
Gösterilir.
Bu yüzden birçok modern yorumcu bunun sosyal şartlarla ilgili olduğunu söyler.
“Kadınlar tarlanızdır” ayeti
Bakara Suresi 223
Ayet şöyle çevrilir:
“Kadınlar sizin tarlanızdır.”
Bu ifade çoğu zaman yanlış anlaşılır.
Aslında Arapçada bu:
Neslin devamı
Aile kurma
Anlamında kullanılan bir mecazdır.
Miras meselesi
Nisa Suresi 11
Bu ayete göre bazı durumlarda:
Erkek 2 pay
Kadın 1 pay
Alır.
Sebep olarak klasik İslam hukukunda:
Erkeğin ailenin geçimini sağlamak zorunda olması
Kadının kazancının kendisine ait olması
Gösterilir.
Çok eşlilik ayeti
Nisa Suresi 3
Ayet şöyle der:
“İki, üç, dört kadınla evlenebilirsiniz; fakat adalet sağlayamazsanız bir tane.”
Çoğu zaman şu kısmı unutulur:
“Adaletten korkarsanız bir tane.”
Hatta başka bir ayette şöyle denir:
Nisa Suresi 129
“Kadınlar arasında adalet sağlamaya güç yetiremezsiniz.”
Bu yüzden bazı düşünürler bunun çok eşliliği sınırlayan bir ayet olduğunu savunur.
Genel Sonuç
Kur’an’daki tartışmalar genelde şu sebeplerden doğar:
Dil farkı
tarihsel şartlar
kültürel yorumlar
Kur’an’ın temel ilkesi ise şu ayette özetlenir:
Ahzab Suresi 35
Şüphesiz Müslüman erkekler ve Müslüman kadınlar, mümin erkekler ve mümin kadınlar, itaat eden erkekler ve itaat eden kadınlar, doğru sözlü erkekler ve doğru sözlü kadınlar, sabreden erkekler ve sabreden kadınlar, huşû sahibi erkekler ve huşû sahibi kadınlar, sadaka veren erkekler ve sadaka veren kadınlar, oruç tutan erkekler ve oruç tutan kadınlar, iffetlerini koruyan erkekler ve iffetlerini koruyan kadınlar, Allah’ı çok zikreden erkekler ve Allah’ı çok zikreden kadınlar var ya; Allah onlar için bağışlanma ve büyük bir mükâfat hazırlamıştır.
Ayetin dikkat çekici yönü
Bu ayette 10 ayrı erdem sayılır ve her birinde erkek ve kadın birlikte zikredilir.
Bu, Kur’an’da çok nadir görülen güçlü bir vurgudur.
Saydığı özellikler:
Müslümanlık
İman
İtaat
Doğruluk
Sabır
Huşû
Sadaka
Oruç
İffeti korumak
Allah’ı çok zikretmek
Ve ayetin sonunda her ikisi için de aynı mükâfat:
“Mağfiret ve büyük ecir.”
Bu ayetin iniş sebebi (nüzul sebebi) kadın sahabilerin sorduğu bir soru ile ilgilidir ve Kur’an’daki en dikkat çekici sosyal mesajlardan biridir. Çok düşündürücü bir hikâyesi var.
Ayetin iniş sebebi (çok ilginç bir soru)
Rivayetlere göre sahabeden bir kadın — çoğu tefsirde Ümmü Seleme olarak geçer — şöyle bir soru sorar:
“Ey Allah’ın Resûlü! Kur’an’da erkekler çok zikrediliyor, kadınlar neden az zikrediliyor?”
Bu soru üzerine Allah bu ayeti indirir ve 10 ayrı erdemi tek tek sayarak her birinde erkek ve kadını birlikte zikreder.
Bu yüzden bu ayet Kur’an’da çok özel bir ayettir.
Ayetin verdiği güçlü mesaj
Bu ayette Allah şunu açıkça gösterir:
Değer cinsiyete göre değil, takvaya göre belirlenir.
Manevi makamda erkek–kadın ayrımı yoktur.
Aynı ameller, aynı mükâfatı getirir.
Bu yüzden bazı alimler bu ayeti Kur’an’ın en kapsamlı ahlak listelerinden biri olarak görür.
Çok dikkat çekici bir detay
Ayetin içinde 10 erdem vardır.
Bu neredeyse Müslüman karakterinin özeti gibidir.
Müslüman olmak
İman etmek
İtaat etmek
Doğru olmak
Sabretmek
Huşû sahibi olmak
Sadaka vermek
Oruç tutmak
İffeti korumak
Allah’ı çok zikretmek
Ve sonuç:
“Allah onlar için bağışlanma ve büyük bir mükâfat hazırlamıştır.”
çok az kişinin fark ettiği başka bir şeyde:
Kur’an’da Allah bazı yerlerde erkekleri örnek verirken, bazı yerlerde de özellikle kadınları örnek gösterir.
Mesela iki kötü erkek için iki kadın,
iki iyi insan için yine iki kadın örnek verilmesi Kur’an’daki çok derin bir anlatım tekniğidir.
Bunu da anlatırsam gerçekten çok şaşırtıcı bir Kur’an bağlantısı ortaya çıkıyor.
Kur’an’da çok dikkat çekici bir anlatım var.
Allah bazı yerlerde insanlara örnek verirken özellikle kadınları seçer.
Bu durum açık şekilde Tahrîm Suresi 10–12. Ayetler’de görülür.
Kur’an’da İnsanlığa Örnek Gösterilen Kadınlar
Kötü örnek olarak iki kadın
Tahrîm Suresi 10. Ayet
“Allah inkâr edenlere, Nuh'un karısı ile **Lût'un karısı**nı örnek verdi…”
Bu ayette iki önemli peygamberin eşi olmalarına rağmen iman etmeyen kadınlar örnek gösterilir.
Verilen mesaj:
Peygambere yakın olmak kurtuluş değildir.
Her insan kendi imanından sorumludur.
İman örneği olarak Firavun’un eşi
Tahrîm Suresi 11. Ayet
“Allah iman edenlere de Âsiye bint Muzahim’i örnek verdi…”
Firavun gibi bir zalimin sarayında yaşamasına rağmen Allah’a iman eden büyük bir kadın örneğidir.
Onun duası Kur’an’da şöyle geçer:
“Rabbim! Bana katında cennette bir ev yap ve beni Firavun’dan ve onun yaptıklarından kurtar.”
Mesaj:
En zalim ortamda bile iman korunabilir.
İman kalbin özgürlüğüdür.
İffet ve teslimiyet örneği olarak Meryem
Tahrîm Suresi 12. Ayet
“Ve iffetini koruyan Meryem…”
Meryem, Kur’an’da adı geçen tek kadındır ve bir sureye de isim olmuştur.
Meryem Suresi
Kur’an’daki çok derin mesaj
Bu üç ayette Allah:
2 kötü örnek
2 iyi örnek
Verir.
Ama dikkat çekici olan şu:
Allah “iman eden erkeklere örnek” demiyor.
“İman edenlere örnek” diyor.
Yani bu kadınlar sadece kadınlara değil, tüm insanlığa örnek olarak gösteriliyor.
Bu, Kur’an’ın çok güçlü bir mesajıdır.
Kur’an’da erkeklerin ismi çok az geçerken kadınlardan sadece birinin isminin geçmesi (ve o kişinin Meryem olması) çok derin bir hikmete bağlanır.
Bunu fark eden alimler çok çarpıcı bir yorum yaparlar.
Bu gerçekten Kur’an’daki çok dikkat çekici bir inceliktir.
Kur’an’da İsmi Geçen Tek Kadın
Kur’an’da adı açıkça geçen tek kadın vardır:
Meryem
Ve Kur’an’da ona özel bir sure vardır:
Meryem Suresi
Bu çok dikkat çekicidir. Çünkü Kur’an’da:
Birçok peygamberin ismi geçer
Birçok kral ve topluluk anlatılır
Ama kadınlardan yalnızca birinin adı zikredilir
da Meryem’dir.
Bunun Hikmeti Üzerine Alimlerin Yorumu
Birçok müfessir şu noktaya dikkat çeker:
Kur’an’da çoğu kadının adı özellikle verilmez. Örneğin:
Firavun’un eşi
Nuh’un eşi
Lût’un eşi
İsimle değil sıfatla anlatılır.
Ama Meryem istisnadır.
Bunun çok derin bir sebebi olduğu söylenir:
Meryem’e iftira atılmıştı.
İsa’nın babasız doğumu nedeniyle insanlar onu suçlamıştı.
Bu yüzden Allah:
Onun ismini açıkça zikrederek
Onu temize çıkarmış
Ve kıyamete kadar onun şerefini korumuştur.
Kur’an’daki olağanüstü bir durum
Kur’an’da:
Meryem’in adı yaklaşık 34 kez geçer.
Bu sayı bazı peygamberlerin isminden bile fazladır.
Örneğin:
İsa’nın adı yaklaşık 25 kez geçer.
Yani Kur’an’da bir yerde:
Anne, oğlundan daha fazla anılır.
Bu da Kur’an’ın iffeti ve temizliği savunan güçlü mesajlarından biri olarak görülür.
Bu ayette kadın ve erkek aynı şekilde sorumlu ve değerli olarak sayılır.